دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٩٧

Code - 726 اسطيراطيقوس Aster amellus L

( 3 * ) - واژه طريخومانس در الحاوى رازى طرنجوماناس ، قانون ابن سينا طرمخوماس و در جامع مفردات ابن بيطار طريحومانس آمده است كه تماما مصحف طريخومانس مىباشند

( 4 * ) - دار المرز به گيلان و مازندران و استرآباد بخصوص گيلان و رشت اطلاق مىشده است

( 5 * ) - الحاوى ج 21 ص 60

( 6 * ) - الابنيه 205

( 7 * ) - قانون عب 439 و 331 در قانون در دو موضع يكى ذيل ماده طرمخوماس ( ص 321 ) كه مطالب از قول ديوسكوريد است و ديگر ذيل ماده شعر الغول ( ص 439 ) آمده است

( 8 * ) - جامع مفردات ابن بيطار ذيل ماده لحاء الغول ج 4 - 105

( 9 * ) - تحفه حكيم مومن 165

Code - 726 اسطيراطيقوس Aster amellus L

Code - 726

اسطيراطيقوس

Aster amellus L

آملوس گياهى است علفى ، زيبا ، داراى برگ‌هاى ساده و پوشيده از كركهاى نرم از خانواده

Compositae

، در رأس انشعابات ساقه 4 تا 6 عدد كاپيتول با گل‌هاى زبانه‌اى آبىرنگ و صورتى در حاشيه ، كه در كنار درياچه‌ها و نقاط باتلاقى نواحى مختلف اروپا مىرويد ولى در ايران مشاهده نشده است .

شناسائى و اسامى گياه در طب سنتى :

ديوسكوريد ذيل ماده

Aster attikos

[ ستاره اتيكوس ] كه حنين آن را به اسطيراطيقوس معرب نموده است مىنويسد : برخى آن را ببونيون 1 * مىنامند ، رازى آن را اسطراطيقوس ثبت نموده و مىگويد چون درمان كننده آماس حالب مىباشد آن را حالبى 2 * ناميده‌اند و ذيل حالبى مىنويسد كه ضماد ببونيون 3 * درمان‌كننده ورم حالب مىباشد . واژه اسطيراطيقوس در صيدنه اسفلياطيقوس آمده و ابن سينا از اسطيراطيقوس نامى نبرده و ذيل واژه اطراطيقوس 4 * مىنويسد داروى معروف حالبى است و ابن بيطار گويد كه ابن وافد تصور كرده است كه اسطيراطيقوس قرصعنه مىباشد و اين اشتباه است و ذيل حالبى مىنويسد به يونانى اسطيراطيقوس است و ذيل خرم مىنويسد كه رازى تصور كرده است كه اسطراطيقوس كه حالبى است خرم مىباشد ولى جالب‌ترين نظريه را داود انطاكى بيان مىنمايد و مىگويد ما لا يسع 5 * چنين تصور كرده كه اسطراطيقوس ، حالبى است درحالىكه چنين نيست و حالبى اطراطيقوس [ نظريه ابن سينا ] مىباشد . همچنين در تحفه حكيم مومن و به تبع مخزن الادويه آمده است كه اطراطيقوس واژه يونانى و به معنى شبيه الكواكب است و به عربى حالبى نامند .

با توجه به مطالب فوق و در نظر گرفتن محل رويش و مرفولوژى گياه منظور از اصطراطيقوس نزد ديوسكوريد ، رازى و ابن بيطار دو گياه

Aster amellus

و

Aster atticus Call

مىباشد كه مولفين مسلمان قرون اوليه هجرى آنها را حالبى نيز ناميده‌اند و اطراطيقوس مندرج در كتب قانون ، تذكره ، تحفه و مخزن الادويه

Aster tripolium L

مىباشد كه محل رويش آن در ايران مىباشد و به حالبى و خرم معروف بوده است .