دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٨٣

Code - 688 موسلى ( سفيد ) Asparagus adscendens Roxb

Code - 687 هليون ( دشتى ) Asparagus acutifolius L

Code - 687

هليون ( دشتى )

Asparagus acutifolius L

هليون دشتى يا مارچوبه دشتى را به يونانى

Asparagos

و به رومى هليوس

Helios

و جالينوس آن را اسپارگاس

Aspargas

ناميده است 1 * و در كتب طب سنتى به نام هليون برى و در الابنيه به نام هليون دشتى ذيل ماده هليون آمده است قدما اثرات درمانى آن را مانند هليون بستانى دانسته‌اند هروى مىنويسد خاصيت غذائى آن مانند بستانى نمىباشد و ابن بيطار به نقل از اسحق بن عمران مىنويسد خاصيت خشك كنندگى آن از نوع بستانى بيشتر ، بنابراين خاصيت تحليل‌برندگى آن زيادتر است و در ساير خواص مانند نوع بستانى است .

با اين تعاريف خاصيت پيشاب‌آورى و تاثير آن را در خيز عمومى انساج بيشتر از نوع بستانى دانسته‌اند ولى ارزش غذائى چندانى براى آن قائل نشده‌اند .

با توجه به يكسان بودن اثرات درمانى آن با هليون بستانى و در نظر گرفتن موارد اختلاف براى پى بردن بكاربرد آن در طب سنتى به هليون بستانى مراجعه شود .

( 1 * ) - صيدنه عپ 377

Code - 688 موسلى ( سفيد ) Asparagus adscendens Roxb

Code - 688

موسلى ( سفيد )

Asparagus adscendens Roxb

گياهى است پايا كه بومى هند و پاكستان مىباشد به سانسكريت آن را

Shuvit musli

به هندى

Sufed musli

مىنامند .

در كتب نوشته‌شده قبل از مخزن الادويه از اين گياه نامى برده نشده است در مخزن الادويه گياه ذيل ماده موسلى آمده است و هوپر در سال 1937 ميلادى در كتاب خود اين گياه را به نام مارچوبه ثبت نموده است . ريشه اين گياه امروزه در بازار تهران بيخ هليمون ناميده مىشود و براى زياد كردن شير و نيز از بخور آن براى درد دندان استفاده مىشود .

صاحب مخزن از دو نوع موسلى نام مىبرد موسلى سفيد كه گياه مورد بحث است و ديگرى موسلى سياه 1 * و نوع سفيد را بر نوع سياه ترجيح داده است بنا بر نوشته اين كتاب قسمت قابل مصرف ريشه‌ها مىباشند ريشه‌هاى دو ساله را از زمين خارج و ريشكهاى باريك آن را دور ريخته و با كاربرد چوبى ورقه ورقه نموده و با سوزن چوبى سوراخ كرده و به ريسمان كشيده و در سايه خشك مىنمايند پس از خشك كردن آن را مىكوبند . مقدار ده گرم آن را مخلوط با نبات در تنگى نفس ، نفخ ، هموروئيد ، كمى اسپرم ، ضعف نيروى جنسى و مخلوط با زيره جهت يرقان و به مقدار برابر با برگ پنج انگشت 2 * در ام الصبيان 3 * و با اطريفل 4 * در خروج غير ارادى منى

Spermatorrhea

با زنيان جهت سرفه و با كنجد در تبهاى ربع 5 * و غب 6 * ، آبله و با روغن كنجد جهت زكام و نزله و بر طرف كردن خلط سينه مىتواند مصرف شود همچنين در اسهال و اسهال خونى از ريشه‌ها استفاده مىشود به‌ويژه آن را براى ضعف نيروى جنسى به