دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٦٧
Code - 653 برنجاسف Artemisia vulgaris L
Code - 653 برنجاسف Artemisia vulgaris L
Code - 653
برنجاسف
Artemisia vulgaris L
گياهى است علفى ، پايا از خانواده
Compositae
با ساقه راست ، استوانه‌اى به درازاى تا 150 سانتيمتر در پائين نسبتا چوبى و پرشاخه ، به رنگ سفيد مايل به صورتى با شيارهاى قرمز ، برگ‌هاى پائين ساقه به درازاى 5 تا 10 سانتيمتر با دمبرگ كوتاه و در قسمت بالاى ساقه تقريبا دمبرگ يا كاملا بدون دمبرگ ، داراى تقسيمات شانه‌اى عميق و نامنظم و نوك‌تيز كه آن را به قلم تراشيده تشبيه كرده‌اند . روى برگ بدون كرك و سبزرنگ و پشت برگ سفيدرنگ و كركدار است . گل‌ها به صورت كاپيتولهاى كوچك ، تخم مرغى ، بدون پايه ، سبز متمايل به سفيد يا زرد و يا مايل به قرمز و كركدار كه در فاصله تير و مرداد ظاهر مىگردند ميوه‌ها فندقه و استوانه‌اى مىباشند .
منشاء گياه را نواحى معتدل شرق اروپا ، غرب آسيا مىدانند و به حد نسبتا زياد روى تلها ، تپه‌ها ، خرابه‌ها ، بستر خشك رودخانه و كنار جاده‌ها تا ارتفاع 1600 مترى مىرويد و بيشتر تمايل به رشد در زمينهاى باير و كشت‌نشده را دارد .
تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى :
گياه از زمانهاى نسبتا دور شناخته شده است به آرامى " شوسارا "
Shusara
و به سريانى " شواصرا "
Shuvasra
ناميده شده است . ديوسكوريد آن را
Artemisia
ناميده كه به ارطاماسيا معرب شده است وى مىنويسد : آن گرم‌كننده و ملطف است و نشستن زن آبستن در آب پخته‌شده آن موجب باز شدن خون قاعدگى ، اخراج جنين و بچه‌دان وى مىشود در زخم زهدان و بسته شدن دهانه و ورم زهدان ، سنگ كليه و احتباس ادرار موثر مىباشد اگر مقدارى از آن را به قسمت پائين شكم ضماد نمايند خون قاعدگى را باز مىكند و اگر آن را با مر كوبيده و داخل واژن نمايند باعث خروج چرك و پاك شدن رحم مىگردد ( تت دياسقوريدوس م - 3 ش 8 - 1 ص 290 ) . ارطاماسيا " بلنجاسب " است ( اصطفن و حنين ) .
ارطميسيا ، ارطماسا به سريانى شواصرا ( و ) شوصرا به عربى قيصوم با صاد و سين 1 * و فرازى گفته كه آن جثجاث است به پارسى آن را فلسب ، فريرسب و بوى مادران . برنجاسف و بلنجاسف و به سنجرى برپير و در بعضى كتب مردشيران و در كتاب صهاربخت مرداردشيران آمده و آن بوى مادران است . . .
( تت صيدنه عپ 31 ) .
اخوينى در باب خناق الرحم يا اختناق رحم براى درمان هيسترى مربوط به دختران و زنان جوان بىشوهر ضمن آنكه مىنويسد " اگر بتواند شوى كند " اضافه مىنمايد كه سنبل ، سليخه ، بوى مادران ، بابونه ، اكليل الملك ، مرزنگوش و قنطوريون اين داروها را بجوشاند و بدين آب اندر نشينند . . . ( هدايه المتعلمين 543 ) .
شويلا كه معروف است صهاربخت گويد كه برنجاسف است ( صيدنه عپ 423 ) .
برنجاسف . . . لطافت‌بخش ، بازكننده انسداد مجارى ضماد آن مانع ريزش مواد زائد به عضو مىگردد و در سردرد ناشى از سردى موثر و از نظر ايمنى ريختن محلول رقيق آب‌پز آن بر عضو از ضماد كردن آن