دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٤٤

Code - 386 حماما Amomum compactum Solant ex Mato

كنندگى بيشترى دارد لذا واجب است . . . ( تت صيدنه عز ش 350 ) . ورم سرد حجاب حاجز و قرحه رحم را بر طرف مىكند نشستن در آب جوشانده آن درد گرده را آرام مىكند . . . ( تت قانون عب 313 ) .

غافقى گويد ، جالينوس در شرح فصول بقراط گفته است حماما گرم و لطيف است سردرد مىآورد همچنانكه اغلب افاويه 4 * سردرد مىآورند ، بديغورس گفته است كه خاصيت آن از بين‌برنده نفخ و پاك كردن معده و تقويت جگر است . . . ( تت جامع مفردات ص 30 ) . حماما امامومن و امومن گويند و بشيرازى ماهلو خوانند . . . ( اختيارات 127 ) . اگر آن را با يك ششم وزنش دارچين عرق كشيده با عسل مخلوط نمايند و در آفتاب بگذارند قوىتر از خمر عمل مىكند . . . ( تت تذكره 127 ) . قوت حماما تا هفت سال باقى مىماند . . .

( تحفه 92 ) . آشاميدن يك درهم آن با نيم درهم زجاح مكلس جهت ادرار بول و تفتيت حصاهء 5 * در همان روز مفيد . . . ( مخزن 236 ) . هيل . . . عبارت از ميوه چندين قسم نباتى است كه نوعا آنها را آموموم مىنامند مخصوصا قسم آموموم كار داموموم . . . گرد آن از ادويه غذائى ايران و هند و محرك معده و مقدار شربت آن 2 دسىگرم تا 2 گرم است ( پزشكىنامه 361 ) .

سه نوع آمومن كه ديوسكوريد شرح داده و در طب سنتى ذيل حماما آمده و اثرات درمانى آنها را يكى دانسته‌اند به ترتيب عبارتند از :

1 -

Amomum cardamon L

كه از جاوه به نقاط مختلف صادر مىشود

2 -

Amomum compactum Solant , ex Mato

3 -

Amomum racemosum Lam

ميوه اين گياهان را امروزه ، حماما ، حبهان و حب الهال و به پارسى هل و هيل مىنامند و به عنوان مقوى ، مقوى معده ، بادشكن ، ضد مسموميت ضد قى و تهوع و در بيماريهاى چشم استفاده مىنمايند .

( 1 * ) - لوقيون : اين واژه به نقل از ديوسكوريد در كتاب الحاوى لوقيون در قانون ابن سينا سازج هندى در صيدنه ابو ريحان " سازج " و در مفردات ابن بيطار آمده است لوقاين هو الخيرى و در كتاب دياسقوريدوس لوقيون است كه حضض مىباشد .

( 2 * ) - در اصل وقاسوسنتين آمده كه اشتباه است ، فاشرستين يا بروانيا ، فاشرا

Bryonia dioica L

مىباشد .

( 3 * ) - اخوينى در مواردى كه دوران قاعدگى كوتاه‌تر و دوران پاكى بيشتر از حد معمول باشد شياف رحمى زير را توصيه نموده است . زعفران ، حماما ، سنبل ، اكليل الملك ، 5 ، 3 درم سنگ سازج هندى ، مرمكى ده درم سنگ پيه مرغابى و پيه مرغ ، پيه بز و موم صاف‌شده و زرد تخم‌مرغ 20 درم نمك و روغن ناردين . . .

( 4 * ) - افاويه - ادويه - چاشنى نظير هل ، دارچين ، فلفل و غيره

( 5 * ) - حصاه - سنگ‌ريزه ، سنگ كليه و مثانه

Code - 386 حماما Amomum compactum Solant ex Mato

Code - 386

حماما

Amomum compactum Solant ex Mato

به كد شماره 385 مراجعه شود .