دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٦
آشنايى با پزشكى و داروسازى جديد در ايران :
پزشكى و داروسازى در قرون هيجدهم و نوزدهم :
پزشكى و داروسازى در قرون هيجدهم و نوزدهم :
در قرن هيجدهم رشته‌هاى پزشكى و داروسازى در كليه كشورهاى اروپائى به سرعت پيشرفت نمود و در تمام زمينه‌ها مانند بيماريهاى كودكان ، تناسلى ، زنان ، جراحى ، تشريح ، جنين‌شناسى ، فيزيولوژى ، داروسازى و تراپوتيك پيشرفتهاى عظيمى به چشم مىخورد ، اين قرن را بايد قرن مايه‌كوبى يا واكسيناسيون ناميد . گرچه به قول دكتر مونيه سالها بود كه ايرانيان آبله‌كوبى را مىدانسته‌اند .
قرن نوزدهم را مىتوان قرن استخراج مواد موثره از گياهان دانست زيرا در سال 1818
Peletier
و
Caventou
استركنين را از نواوميك و در 1820 كنين را از كنكيناى زرد ، مرفين ، كدئين و برخى ديگر از الكالوئيدهاى ترياك را از ترياك جدا نمودند و اين آغازى براى استخراج ساير مواد موثره از گياهان بود .
اين امر كم‌كم روش درمان را تغيير داد زيرا به تدريج به جاى گياهان مواد موثره جاى آنها را در درمان اشغال نمود و موجباتى براى پيشرفت علم شيمى آلى و داروهاى شيميائى به وجود آمد و داروهاى جديد مانند برمورها ، يد ، يدورها در درمان‌شناسى ، كلرفرم و اتر براى بيهوشى و هيدرات دوكلرال براى بىحسى در امر درمان وارد شدند . در اواخر اين قرن بود كه با سيل شاربن ، استرپتوكوك ، استافيلوكوك اورئوس ، پنوموكوك توسط لوئى پاستور و باسيل كخ به وسيله كخ كشف شدند و در نتيجه به علل پيدايش بيمارى مسرى پى برده شد .
آشنايى با پزشكى و داروسازى جديد در ايران :
آشنايى با پزشكى و داروسازى جديد در ايران :
آشنايى با شيوه‌هاى جديد درمانى را بايد از زمان فتحعلى شاه قاجار دانست كه روابط تجارى و سياسى اروپا با ايران بسط و توسعه يافته و به خصوص درباريها با زبانهاى اروپائى آشنا شده و موجبات نشر فرهنگ غربى در اين مملكت فراهم شده است .
يكى از شركتهاى تجارتى ، شركت هند شرقى بود كه در حقيقت يك شركت انگليسى بود و وظيفه داشت كه شبه قاره هند را به تصرف دولت انگلستان درآورد . به هر جهت پزشكانى در هيئتهاى نمايندگى انگليس ، فرانسه و روسيه وجود داشته كه ظاهرا به عنوان پزشك اين هيئتها ولى عملا مقام سياسى مانند سفير كبيرى و مقام معاونت را داشته تا بتوانند تحت عنوان پزشك مخصوص شاه ، جريانات مملكتى را تحت نظر داشته و اعمال نفوذ نمايند ولى درعين‌حال همين پزشكان بودند كه با تخطئه كردن طب سنتى به منظور دست‌يابى به اهداف استعمارى و استثمارى ، گامهاى اوليه را براى تغيير شيوه‌هاى سنتى پزشكى ايران به روشهاى نوين برداشته‌اند از جمله اين پزشكان مىتوان دكتر بريكس
Brigs
، دكتر كمپل
Cam pbel
، دكتر ملك نيل
Melc neil
، دكتر ريچ
Reach
، دكتر كورميك
Cormic
، دكتر ديكسون
Dixon
از انگلستان ، دكتر لابا
Labat
، دكتر كلوكه
Cloquet
از فرانسه و دكتر كاد از روسيه را نام برد . همچنين پيش از تاسيس مدرسه دار الفنون دو مدرسه به سبك جديد يكى در سال 1255 هجرى قمرى در رضائيه به وسيله پركينز كشيش امريكائى و ديگرى در تبريز توسط اوژن بوده كشيش فرانسوى تاسيس شده بود .