دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٩
نگاهى به كاربرد امروزى :
مسحوق مطبوخ آن با پيه خوك و روغن سوسن و آرد باقلا جهت تعقد مفاصل و تحليل اورام صلبه نافع . . .
( مخزن 254 ) .
خطمى كه به تركى خاتم جيچكى و بفرنگى گيمو و آلته‌آ افيسيناليس نامند معروف است . . . در امراض ريه چون هيجان و التهاب شديد موجب باشد و در تشنج 14 * مجراى هضم و مجارى بول آن را استعمال مىنمايند در سرفه خشك و نفث الدم كه سبب آن تمدد الياف اوعيه ريه باشد و در نزله مزمن و زكام شديد و حقنه لعاب آن ملين و در زحير 15 * و هيجان و التهاب امعاء بسيار موثر و نافع است .
قرص خطمى ، گرد خطمى 15 قند 75 كتيرا 2 بهارنارنج 8 جزء مطابق معمول قرصهاى 5 نخود مىسازند چهار تا پنج عدد آن را به دفعات در دهان نگاهدارند و بمكند و يا بخورند ( فروغ ناصرى ) .
مخصوصا در دفع زكام مستعمل است و چون ريشه خطمى را خوب شسته و پاك كنند و يا آنكه از آن مربا سازند و در دست اطفال شيرخواره دهند تا بخايند اعانت بر خروج دندان مىنمايد . . . ( پزشكىنامه 523 ) .
امروزه گياه را در كشورهاى عربى به نام خطمى ، عضرس ، غاسول و در سوريه و ليبى خطميه و در بيروت غسول مىنامند و موارد مصرف همان است كه در فوق ذكر گرديد .
برداشت محصول :
برداشت محصول :
برگ‌ها را در تابستان بعد از گل كردن و ريشه را در پائيز از گياه دو ساله جمع‌آورى و به سرعت پاك و خشك مىنمايند .
تركيبات شيميائى :
تركيبات شيميائى :
ريشه گياه حاوى 18 تا 35 درصد موسيلاژ است كه در تركيب آن مقدارى از پلى ساكاريدها از جمله
D - Galactose
و
L - Rhamnose
و اسيد
D - Galacturonic
و اسيد
D - Glucuronic
و
L - Arabifurranan
و يك ترى ساكاريد و نيز 35 درصد پكتين ، 2 / 1 درصد آسپاراژين ، تانن ، آميدن ، مواد معدنى و آنزيم مىباشد .
برگ گياه حاوى موسيلاژ و فلاونوئيدهائى نظير
Kaempferol , Quercitin , Dio smetinglucosides
، همچنين اسيدهاى پلى فنوليك نظير
P - coumaric , Vanilic , Salicyclic , Caffeic syringic
و بالاخره
Scopoletin
و كومارين است .
نگاهى به كاربرد امروزى :
نگاهى به كاربرد امروزى :
گياه به عنوان آرام‌بخش ، نرم‌كننده ، ضد التهاب و خلطآور مصرف مىگردد . موسيلاژ موجود در ختمى اثر آرام‌بخش بسيار عالى به آن داده است . برگ ختمى را بيشتر در ناراحتىهاى جهاز تنفسى و ادرارى نظير برونشيت ، نزله‌هاى دستگاه تنفسى ، سرفه‌هاى تحريكى ، سيستيت ، اورتريت ، سنگريزه‌هاى دستگاه ادرارى به كار مىبرند .