خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٤٥
صبر و پايدارى پيامبر ( ص )
سختى به برخى از كسانى كه ايمان آورده‌اند مىرسد به آنان اجازه داد تا به حبشه هجرت كنند ، امّا در اين ميان خود پايدار و استوار در مكّه ماند در حالى كه نه از دعوت خويش دست برمىداشت و نه از كسانى كه دعوتشان مىكرد مىگريخت ، بلكه در مقابل آنان با شكيب پايدارى مىكرد و با نرمش و آرامش و برخوردى خوش با آنان روبرو مىگشت ، هرچند آنان در مقابل رفتارى مناسب آن در پيش نمىگرفتند و بلكه به او جفا روا مىداشتند و با او ستم مىكردند .
او حتّى در آن روز كه به مدينه نيز هجرت كرد اين هجرت براى آن نبود كه از آنان ترسيده و يا صبرش به سر آمده ، بلكه بدان سبب بود كه دعوت الهى او كه اينك در يثرب پايگاهى يافته چنين هجرتى را اقتضا داشت . او حتّى آن هنگام كه از مكّه بيرون مىرود در همين بيرون رفتن صبر جلوه‌گر است ، چرا كه او از مكّه يعنى از همان جايى بيرون مىرود كه دوست داشتنىترين سرزمين براى اوست و اگر نبود كه مردم آنجا ايمان نياوردند و بلكه او را در معرض آزارهاى خود قرار دادند هرگز از آنجا به سرزمينى ديگر نمىرفت . بنابراين خروج آن حضرت از مكّه نه از روى ترس و از سر بيم ، بلكه جلوه‌اى از صبر و بردبارى رسول خدا ( ص ) بود .
او پس از هجرت نيز مجاهدى صبور و پايدار بود كه در سه جبهه صبر ورزيد و به پايدارى دعوت نمود :
الف : در جبههء نبرد با خواسته‌ها و شهوتهاى دل پايدارى كرد و جهاد در اين جبهه را جهاد اكبر ناميد و از مؤمنان نيز خواست در اين راه در پى او روند .
ب : در جبههء نبرد با مشركان پايدارى نشان داد و مجاهدى استوار بود كه هيچ نيرويى او را به تزلزل وادار نمىكرد و اگر حتّى همهء مشركان عليه او همدست مىشدند . ذرّه‌اى سستى به انديشهء وى راه نمىيافت ، آن‌سان كه در نبرد احزاب مشركان از خارج شهر و يهوديان از داخل به نبرد با مسلمانان روى آوردند « آنگاه كه از بالاى سرتان و از زير پايتان به نبرد شما آمدند و آنگاه كه ديده‌ها به تحيّر ايستاد و دلها به گلو رسيد و به خداوند گمانهايى روا داشتيد . در اينجا بود كه مؤمنان گرفتار