دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٠٨
خواص :
تا 4 بار در روز غرغره كنيد . « 3 »
ريشه پنيرك داراى 30 درصد لعاب ، مقدارى نشاسته ، آسپراژين و بتائين است .
مقدارى تانن و قندهاى قابل تبلور دارد . يك ماده رنگى زرد هم در ريشه اين گياه موجود است و مقدارى هم روغن دارد .
ريشه گل و برگ پنيرك و ختمى را به عنوان نرم كننده سينه و شكم به كار مىبرند و براى معالجه زكام و گلو درد مصرف مىنمايند . هنر ديگر اين دو برادر ( پنيرك و ختمى ) آن است كه مانند باميه صدا را باز و گرفتگى آواز را بر طرف مىنمايند .
تخم پنيرك مسهلى قوى است و اخلاط را از معده بيرون مىكند و گرفتگى رودهها را
باز مىنمايد و درمان خوبى براى عرق النسا ( سياتيك ) است .
جوشانده آب تخم پنيرك با شكر اخلاط سوخته را از امعاء خارج مىنمايد و ضماد آن ورم را از بين مىبرد و درد را ساكت مىكند و ضد سم عقرب مىباشد . « 1 »
تقريبا هميشه به شكل دم كرده ( يك ليتر آب سرد را بر روى يك مشت از گياه مىريزند و 23 دقيقه مىجوشانند ) براى كمپرس كردن آبسهها ، كوركها ، جوشها و غيره مصرف مىشود . بندرت از راه خوراكى به عنوان يك مسهل ملايم استفاده مىشود . « 2 »
بهتر از پنيرك چيزى براى پاك كردن پوست وجود ندارد . اين گياه را براى رفع نهايى آكنه و درمان جوشهاى سرخ رنگ صورت و از بين بردن لكههاى قهوهاى رنگ آن كه در صورت سال خوردگان ظاهر مىشود توصيه كردهاند و اين گياه ضمنا يبوست و ورم اندامهاى حساس زنان را رفع مىكند . « 3 »
گل خبازى يا پنيرك سينه را نرم و معده را صاف مىكند در آن ويتامينهاى
a , b , c
وجود دارد پنيرك ضد سرفه و مرهم سينه است . خاصيت مسهلى دارد . اگر گلو و يا برونشها ورم كند يا در حجارى دستگاه هاضمه تورمى پيدا شود
( 3 ) - آشنايى با گياهان دارويى ، ص 44 .
( 1 ) - زبان خوراكيها ، ص 107 .
( 2 ) - گياهان دارويى ، پرفسور هانس فلوك ، ص 96 .
( 3 ) - صد گياه و هزار درمان ، ص 89 .