دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٠٧
خواص :
علمى آن
malvasyivestrisl
مىباشد . اين نوع كبير را به هندى « گل خير » و به اردو « خباجى » و در برخى از مناطق هند « خطمى » مىنامند .
پنيرك صغير :
پنيرك صغير :
به فارسى پنيرك در شيراز « خطمى كوچك » و در كتب طب سنتى « خبازى » و « خيرو » گفته مىشود . به هندى نيز خبازى مىنامند . گياهى است از خانواده
malvaccae
و نام علمى آن
malva rotundifolial
مىباشد .
پنيرك صغير از نظر ارتفاع برگ و گل در تمام قسمتها كوچكتر از پنيرك است . بلندى آن در حدود يك وجب و حداكثر تا 5 / 0 متر است . برگهاى آن گرد گلهاى آن سفيد با رگ برگهاى قرمز سرابى است .
تكثير پنيركها از طريق كاشت بذر آن صورت مىگيرد و بذر را در اوايل بهار مىكارند و ممكن است در پاييز در خزانه كاشته و در بهار به مزرعه منتقل نمود .
خواص :
خواص :
جوشانده گل پنيرك انسداد حاصله از اخلاط سينه را بر طرف مىكند . گوش درد را
مىتوان با حمام بخار و شستشوى گرم گلهاى پنيرك بر طرف نمود .
مبتلايان به يبوست بايد صبحها قبل از ناشتا يك يا دو فنجان دمكرده گل پنيرك با يك قاشق قهوه خورى عسل خالص بخورند . در مورد مبتلايان به برونشيت ، سرفههاى شديد ، ورم كليه ، اسهال خونى و عفونت مثانه دمكرده گلهاى پنيرك به مقدار ده تا بيست گرم در يك ليتر آب مفيد خواهد بود . « 1 »
اين گياه داراى دو نوع دارويى است كه در ايران نيز مىرويند . نوع كبير و نوع صغير .
در هند از گياه پنيرك به عنوان داروى لعابدار نرم كننده و خنك و تب بر استفاده مىشود دم كرده گل پنيرك : 10 گرم گل پنيرك را در 1 ليتر آب جوش دم كرده و صاف نمايند و به عنوان نرم كننده سينه و ساير خواص آن به تدريج فنجان فنجان بياشامند . « 2 »
بيشتر از گلهاى آن استفاده مىشود گياهى است تسكين دهنده ضد سرفه و خلطآور كه خاصيت شفا بخش و ملين آن از قديم شناخته شده است .
براى رفع تحريكات و تورمها به صورت غرغره شستوشو تزريق و لوسيون به كار مىرود مصرف آن به صورت غرغره به ويژه براى بهبود آنژين مناسب است 5 گرم گل يا برگ پنيرك و 25 گرم ريشه ختمى را به مدت 10 دقيقه در نيم ليتر آب جوش دم كنيد و 3
( 1 ) - خواص ميوهها و خوراكيها ، ص 85 .
( 2 ) - معارف گياهى ، ج 6 ، ص 111 .