دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٣٢

تعريف :

گياهى چند ساله ، داراى ساقه‌هاى خوابيده ، بسيار منشعب و پوشيده از خارهاى

كوچك است . برگهاى 3 برگچه‌اى باريك و نوك تيز دارد .

و به سريانى ساناحور و كاقوكياحورا و به يونانى اقتنالوقى و اقطالوفى و به عربى شوكة البيضا ، خار سفيد مىنامند و مؤلف جامع تميمى آن را عصفرى مىداند و به هندى جودساودهماهايش مىگويند .

طبى :

fagonia arabica

عرفى :

volutarella divaricate

باد آورد : شوكة البيضاء ، به تركى قالغان ، به فارسى ( بادآورد ) كنگر ، درمان فقرا و به عربى نيز شكاعا مىگويند . به قدر دو ذرع .

آقاى زانون

zanon

در سال

1846

ماده تلخ به نام رچلين

aelei lliein

از آن استخراج نموده است و از تقطير با آب 10 / 1 روغنى فرّار به رنگ سبز تند از آن حاصل شده . و

achilliec acid

را به نام

aconitic acid

مىشناسند . در آن مقدارى قليل رزين ، تانن ، صمغ و تمكيات مختلف مثلًا در مصر يك نوع

achillea

برنجاسف به نام بربرا استعمال مىشود در اروپا و شرق درختهايى از اين نوع را نشاطآور ، مقوى ، مدر حيض ، علاج بواسير ، استعمال مىكنند نوعى برنجاسف به نام

artemesia mochata , genepi blanc

كه بوته بلندى است و آن عطر و اثر معرق و التيام و التحام دارد . در شهر انگارين ، سويسرا روغنى فرّار به نام

esprit de iva

از آن استخراج مىكنند براى استعمال داخلى هر يك اونس از

artemesia millifolliua

جوشانده در قسمت آب كه از آن 6 اونس باقى بماند ، بعد از محلول باقى مانده يك اونس هر ساعت استعمال مىشود .

در اواخر اين عصر در امريكا اين گياه بطور دارو معرفى شد ، و مقوى و مشابه زهار استعمال مىشود . و مثل منهيات ديگر و رحمى نافض تب‌لرزه مفيد است . دواى آن مناسب براى زياد كردن اشتهاى خوراكى و تنظيم و هضم و حالت مرض بدهضمى مىباشد .

برنجاسف در اصطلاح علمى :

achillea millefolium