دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣١٤

خواص :

باز كننده است ، غليظ را لطيف مىنمايد ، سستى مىآورد ، گدازنده است ، جذب نمىكند ، ورمهاى گرم را فرو مىنشاند و خوردن آن در مداواى ورمهاى سخت داخلى

مفيد است . « 1 »

ادرارآور ، عرق‌آور ، مقوى معده ، بادشكن ، اشتهاآور ، هضم كننده غذا ، صفرابر ، قاعده‌آور ، مسكن درد ، ضد تشنج و التيام دهنده است . اثر ضد عفونى كننده ضعيف ولى قاطع دارد .

اسانس آن اثر ضد تشنج ، بى حس كننده و ضد عفونى كننده دارد . با مصرف آن نيز تعداد گلبولهاى سفيد خون زياد مىگردد . و چون از ترشح و التهابهاى چركين مخاطها ، جلوگيرى به عمل مىآورد ، از اين نظر به كار بردن آن در رفع يبوست‌هايى كه مواد دفعى آن مخصوصا در قولون چپ جمع مىگردد ، اثر مفيد ظاهر مىكند .

اگر به شير نوزادان مقدار كمى از دم‌كرده كاپيتولهاى گياه افزوده شود ، دل‌پيچه‌هاى ناشى از آماس و حالات تشنجى كودك رفع مىگردد .

از گرد گلهاى اين گياه مىتوان به صورت پاشيدن بر روى عضو ، اثر مفيد در رفع اگزماهاى مرطوب و دردناك و كچلى كودكان به دست آورد .

جوشانده كاپيتولهاى گياه ، براى شفاف و طلايى رنگ كردن موهاى بور و بور كردن موهاى بلوطى به كار مىرود و از اين نظر نيز شهرت جهانى دارد . اين جوشانده علاوه بر تغيير رنگ مو ، اثر ضد عفونى كننده و رفع انگلهاى پوست سر نيز دارد . عصاره حاصل از كاپيتولهاى اين گياه براى ضد عفونى كردن مخاط دهان و لثه‌ها پس از دندان كشيدن و پماد آن براى جلوگيرى از آلودگى زخم‌ها و بهبود جوشها ، سوختگيها ، جراحات ، خراش و همچنين ترك پوست و نظائر آن به كار مىرود .

بابونه ، اشتهاآور و التيام دهنده زخمها است و از آن در طب عوام استفاده به عمل مىآيد . دانه‌اش ( ميوه ) داراى يك ماده روغنى تلخ با اثر مسهلى است .

بابونه از مقوىهاى تلخ به حساب آمده است . مقوى معده ، تب‌بر ، تسكين دهنده درد

( 1 ) - قانون در طب بوعلى سينا ، ج 2 ، ص 84 .