دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٨
خواص :
ماليدنش كوتاهى استخوان شكسته كوتاه شده را جبران مىكند و نافع سستى مفاصل
مىباشد . ماليدن آن با برگ مورد و گل سرخ جلوگيرى از عرق زياد و بوى بد آن مىكند و باعث زيبايى پوست مىشود . گرد ساييده صمغ عربى باعث قطع خونريزى است .
خوراك و ماليدن آن نافع بيرون آمدن حدقه و ورم مقعد و رحم و بر جگر ضعيف باعث تقويت آن است . « 1 »
عصاره برگ و ميوه اقاقيا به طور موضعى جهت قطع خونروى جراحات تازه بسيار نافع است و اثر قاطع در بند آوردن خون دماغ دارد .
مقوى معده و جگر و قابض اسهال خونى است . سرخى چشم را دور كرده و رطوبات رحم و روده را خشك مىكند . « 2 »
بعنوان نرم كننده در اختلالات حادّ دستگاه گوارش ، اسهال و بعنوان خلطآور و مسكّن سرفه به كار مىرفته است و براى تعليق داروهاى ديگر به كار گرفته مىشود . « 3 »
گفته‌اند : در ادويه چشم از انواع اقاقيا جز مصرى را به كار نمىبرند و در خاصيت آن نوعى بهتر است كه سياهى آن به سبزى مايل باشد ، بوى خوش بدهد و جرم آن سخت و گران سنگ بود ، گياه آن منبسط باشد ، ساق آن راست نايستد ، شكوفه آن سفيد باشد ، ميوه‌اش شبيه ترمس و غلافهاى آن محيط باشد . « 4 »
استفراغ خونى را از بدن مىآورد ، طلا و خوراك آن مانع از سستى اعضاء بدن و نافع اكثر امراض چشم ، زكام ، اسهال خونى ، ورم و طلاى آن همراه با سفيدى تخم مرغ مانع از سوختن با آتش است . اقاقيا مو را سياه مىكند و شياف كردن آن در رحم ، رحم را پاك مىكند . « 5 »
برگ و پوست درخت داراى اثر استرجنت « جمع كننده » هست . در بهدارى هند از آن زياد استفاده مىكنند و در خواص ، مشابه درخت بلوط مىباشد . در استعمال خارجى براى علاج زخمها استعمال مىشود . صمغ درخت كيكر مشابه صمغ عربى اصل است . « 6 »
( 1 ) - قرابادين كبير ، ص 84 و محيط اعظم ، ج 1 ، ص 181 .
( 2 ) - بستان المفردات ، ص 53 .
( 3 ) - طب النبى ، ص 190 .
( 4 ) - صيدنه ، ص 80 .
( 5 ) - المفردات ، ص 86 .
( 6 ) - فارماكوگرافيا ، ص 556 .