دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٦
القرظ و القرض :
صاحب كتاب فارماكوگرافيا صمغ عربى را بنام
ARADIC ACACIA
بيان كرده است و مىگويد آن از درخت به بول كه در هندى آن را كيكر مىگويند ، حاصل مىشود .
اين درخت را در سانسكريت و اجولا نوشته‌اند . « 1 »
تهيه صمغ اقاقيا : برگ و ميوه اقاقيا را با همديگر مىكوبند و افشره آن را مىگيرند و بعضىها آن را در داخل آب مىسايند و بخشى كه در آب مىنشيند ، مىگيرند و اين كار را آنقدر تكرار مىكنند تا آب روشن شود ، آنگاه از ته نشسته ، قرص مىسازند و همراه با داروها مىخورند . « 2 »
در نسخه‌هاى همدرد به اين ترتيب بيان شده است : حب آواز گشا ، حب رال ، حب سرخى چشم ، قرص ذيباطس ، قرص ديدان ، قرص خراطين ، قرص حمى جديد ، قرص سرطان ، قرص زرشك ، قرص سيلان ، قرص طباشير قابض و قرص عود الصليب كه به ترتيب شماره :
1 گرفتگى گلو و سينه را صاف مىكند و در تنگى نفس و سرفه و زكام مفيد است 2 براى ضعف معده و روده‌ها ، خارش روده‌ها و اسهال مزمن مفيد است 3 در سرخى و آشوب چشم مفيد است 4 در مرض قند مفيد است 5 براى كرم معده تجويز مىگردد 6 براى ضعف قوه باه و جماع مفيد است 7 در تب و سل داده مىشود 8 در سل ، دق و سرفه مفيد است 9 در تب محرقه و گرم جگر مفيد است 10 در سيلان رحم مفيد است و رحم را قوت مىدهد 11 در سل ، دق و تب محرقه مفيد است و اسهال را مىبندد 12 مقوى باه ، قطع سيلان و جريان منى مرد و زن مفيد است . « 3 »
روايت : عنه عليه السلام « ابى جعفر عليه السلام » : انه قال فى الزحير :
تأخذ جزء من خربق أبيض و جزء من بذر قطونا و جزء من صمغ عربى و جزء من الطين الأرمنى ، يغلى بنار لينة و يستقى منه .
در روايتى از امام محمد باقر عليه السلام نسخه‌اى آمده است كه نافع اسهال و نفس تنگى است و اقاقيا يكى از اجزاء آن مىباشد .
( 1 ) - فارماكو گرافيا ، ص 541 556 .
( 2 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 58 .
( 3 ) - كتاب همدرد ، از ص 280 94 .