دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٩٩

تعريف :

است و سبز رنگ مىباشد . « 2 »

از جنس شوره گياه است و از آن اشخار قليا سازند به اين طريق كه آن را بسوزند چون سوخته شود آب بر او زنند جرم آن منعقد شود و اشخار كنند و بدان جامه شويند . « 3 »

داراى طعمى شور است و به دليل داشتن سوداى زياد به چيزى ماليده شود آن را سياه كند . « 4 »

ساقه‌هاى آن گره‌دار و شور است . « 5 »

باديه نشينان آن را به جاى صابون به كار مىبرند . « 6 »

صاحب مخزن الادويه توضيح داده كه اشنان چندين نوع است . يك نوع آن بى برگ است و ساقه‌هاى باريك و گره‌دار به جاى برگ دارد و آن را :

svaE dafruticosa

گفته‌اند . اين گياه هميشه مرطوب ، تازه و بزرگ و تنه آن كلفت و گره‌دار است . صاحب مخزن طريقه سوزاندن و تهيه خاكستر قليايى از آن را بيان نموده است . نوع ديگر آن داراى تنه سرخ رنگ با برگهايى كه يك طرف آن سبزرنگ و طرف ديگر آن ارغوانى است و آن را :

chEno podium atriplicis

گفته‌اند ، مىباشد و آب آن براى درست كردن رنگ سياه مورد استفاده قرار مىگيرد .

اين گياه در مناطق سند و مولتان زياد ديده مىشود و براى تهيه ظروف سفالى و نقش آنها از آن استفاده مىكنند . يك نوع ديگر آن داراى برگهاى سفيد است و آن را خرد العصافير و

chEnopodium album

نوشته‌اند . و نوع ديگر كه در ايران آن را غاسول مىگويند با لاك حل كرده از آن مداد تهيه مىنمايند . دكتر وات در كتاب فرهنگ صناعت اقتصادى هند ، انواع زير را نوشته و گفته است كه از اينها قلى يا ماده قليايى

alkali

گرفته ، در صنعت استفاده مىشود :

1 -

arthrocnEmum indicum ( moq )

2 -

caroxlson foEtidum ( moq )

3 -

caroxylon griff ( moq )

( 2 ) - قانون در طب ، ج 1 ، ص 69 .

( 3 ) - فرهنگ داروها ، ص 26 .

( 4 ) - مخزن المفرادات ، ص 32 .

( 5 ) - لسان العرب ، ص 22 .

( 6 ) - مايرهوف ، ص 22 .