دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٩٠
ضرر و اصلاح :
اگر از لفظ آن منظور اشترغاز است ، اشق صمغ آن نيست و مىتواند كه محروث را دو
حقيقت باشد و يك حقيقت آن ما وراى اشترغاز بود .
قسطا گويد : اشق عصاره خشخاش است و بعضى از اطباء گويند : اشق عصاره برگ خشخاش است . « 1 »
اشق صمغ گياهى است كه آن را طرثوث مىنامند و برخى به علت چسبندگى لزاق الذهب مىنامند . كاغذ و دفتر با رنگ طلايى آن رنگ آميزى مىشود . « 2 »
ابن بيطار گفته : كسانى كه آن را صمغ طرثوث نوشته‌اند ، اشتباه كرده‌اند و آن صمغ درختى كوچك و راست است كه در نواحى معتدل مىرويد . ديسقوريدوس گفته است كه اشق صمغ درختى شبيه به درخت گنه گنه است كه از تنه درخت به صورت قطراتى منجمد به دست مىآيد . بهترين نوع آن سفيد ، نرم ، صاف و خالص است كه زود حلّ مىشود . صمغ اشق زرد است و با زدن تيغ به درخت به دست مىآيد . « 3 »
« ديسقوريدوس » آمونياك را عصاره
narthEx (
نوعى درخت انجدان ) كه در تبت مىرويد ، شناخته است . « 4 »
اين صمغ وقتى كه خشك شود ، دانه دانه بزرگ و حل شده آن در آب مثل شير سفيد مىشود . رنگ آن قهوه‌اى خفيف و اگر مدتى بماند سياه مىشود . بوى آن مثل بوى جندبيدستر است . ذائقه اشق تلخ و گزنده ، مثل صمغ درخت كندر است . « 5 »
« اچى سن » نوشته است : زمانى كه ميوه درخت اشق پخته مىشود ، يك نوع حيوان به آن حمله كرده و تمام شيره درخت را از بين مىبرد و باعث خشك شدن آن مىشود . « 6 »
ضرر و اصلاح :
ضرر و اصلاح :
استعمال زياد آن مضر معده و باعث پيدايش خون در ادرار است و مصلحش سركه ، انيسون ، روغن گل و عسل است . « 7 »
استعمال زياد آن مضر معده و كليه است . « 8 »
( 1 ) - صيدنه ، ج 1 ، ص 64 .
( 2 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 66 .
( 3 ) - محيط اعظم ، ج 1 ، ص 161 .
( 4 ) - فارماكوگرافيا ، ج 2 ، ص 156 .
( 5 ) - المفردات ، ص 80 ؛ بستان المفردات ، ص 212 .
( 6 ) - دستور بريتانى ، ص 1110 .
( 7 ) - محيط اعظم ، ج 1 ، ص 161 .
( 8 ) - زبان خوراكيها ، ج 3 ، ص 58 .