دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٣

خواص :

جوشانده اسفرزه نافع سرفه است . بو داده آن براى مرض اسهال خونى كودكان و

التهاب روده‌ها استعمال مىگردد . معروف است كه كوبيده آن چنانچه مصرف شود سمّ است . بنابراين دانه آن به طور كامل و بدون سائيدن بايد مصرف شود .

تونينگ انسلى مىگويد : مقدار 10 گرم آن با آب و شكر براى ديسانترى بسيار مفيد است .

نوعى اسپغول به نام

PLANTAGO AMPLEXICAULIO COU

در منطقه سند ( واقع در هندوستان ) و اروپاى جنوبى است كه رنگ آن طلائى است و لكن اندازه آن از اسفرزه معمولى بزرگتر است و در خواص با اسپغول تفاوتى ندارد . « 1 »

گفته‌اند :

دل ارباب صفا بذر قطونا ماند

تا درست است شفا چون شكنى سم گردد لعاب خيس كرده بزرقطونا ملين ( نرم كننده ) مزاج و روده‌ها است و در بواسير ، خشكى ريه و سرفر شديد مفيد است . مرهم كوبيده آن تركيب با خمير آرد باقلا در ورم عضلات از خارج استعمال مىشود . « 2 »

امام صادق عليه السلام در روايتى اسفرزه را همراه با ديگر ادويه ، نافع اسهال و دل‌پيچه فرموده‌اند ، نيز خوراكش براى تب‌دار نافع است و از مرض برسام و ذات الجنب جلوگيرى مىكند .

اسفرزه را به اسم علمى

Plantago Psyllium

نوشته‌اند . برگ و دانه آن استفاده طبى دارد .

اسفرزه نافع بيماريهاى : عطش ، صفرا ، نقرس ، مفاصل ، خشونت سينه ، ورم ، تبهاى گرم ، خنازير ، سوزاك ، سرفه ، سردرد ، درد مفاصل ، زخم روده ، زخم معده و اثنى عشر ، يبوست ، بواسير ، اسهال خونى ، التهاب كليه و مثانه ، خون آمدن از ريه و ورم چشم مىباشد .

( 1 ) - فارماكوگرافيا ، ج 3 ، ص 126 .

( 2 ) - دكتر جوانمرد .