دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٦٨
اسم :
اسطوخودوس بيشتر در در دامنه كوهها روييده و در سواحل درياى مديترانه ، آسياى صغير و ممالك عربى ديده مىشود .
اسطوخودوس گياهى از تيره نعناعيان و يكى از گياهان معطر و طبى است . داراى گلهاى كوچك با خوشه‌اى آبى ، قرمز سير يا بنفش و ارتفاعش در حدود 30 تا 60 سانتىمتر است . « 1 »
اسطوخودوس شامل گلهاى خشك شده گياه لاواندولا افىسينال مىباشد . « 2 »
گياهى است بوته مانند ، پُرپشت و داراى ساقه‌هاى متعدد و چهارگوش ، به ارتفاع 30 تا 60 سانتىمتر كه در جنگلهاى غير انبوه ، تپه‌هاى خشك و دامنه‌هاى كم ارتفاع و سواحل درياها مىرويد و زمينهاى سيليسى را نيز بهتر مىپسندد . از خصوصيات آن اين است كه برگهاى باريك و دراز با لبه برگشته و پوشيده از كركهاى پنبه‌اى در هر دو سطح پهنك دارد و اين خود بهترين وسيله تشخيص آن از گونه‌هاى مجاور است . در فروردين تا خرداد پديد مىآيد ، رنگ ارغوانى تيره دارد .
ميوه اين گياه 4 فندقه‌اى است و هر يك از آنها نيز پس از رسيدن ، شكل بيضوى و رنگ قهوه‌اى شفاف پيدا مىكند .
قسمت مورد استفاده اين گياه ، سرشاخه‌هاى برگدار و گلدار آن است كه از آنها علاوه بر مصارف درمانى ، اسانس‌گيرى به عمل مىآيد .
اسانس اسطوخودوس بوى كافورى شبيه بوى بومادران دارد . وزن مخصوص آن بين 930 / 0 تا 950 / 0 است . « 3 »
مضر صفراوى مزاجها است و مصلحش آب ليمو ، كتيرا و سكنجبين است . « 4 »
مضر عضله‌هاى بدن است و مصلحش تخم كاشم ( زوفره ) است . « 5 »
اسم :
اسم :
اسطوخودوس را به لاتينى :
LAVANDULA STOECHAS
( 1 ) - فرهنگ معين ، ج 1 ، ص 262 .
( 2 ) - فارماگنوزى ، دكتر آئينه چى ، ص 380 .
( 3 ) - گياهان دارويى ، دكتر زرگرى ، ج 2 ، ص 582 .
( 4 ) - المفردات ، ص 80 .
( 5 ) - الابنيه ، ص 19 .