دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٥٠
محل رويش :
دستور گرفتن روغن از اسپند : اسپند را كاملًا ساييده تا پودر شود ، سپس آن را در ظرفى قرار داده و روى آتش ملايمى بگذارند تا گرم شود . بعد به وسيله آب روى آن را مرطوب كنند ، به هم بزنند و اين كار را ادامه دهند تا اين كه چربى روغن نمايان شود .
سپس ظرف را از روى آتش برداشته ، اسپند چرب شده را فشار داده تا روغن از آن جدا شود . ماليدن روغن اسپند براى امراض سياتيك ، بواسير و روماتيسم مفيد است . « 1 »
اسپند را در نسخه ضماد كبريت استعمال كرده‌اند . اين ضماد را با سركه مخلوط نموده بر طحال مىگذارند ، نافع بزرگ شدن طحال است . نيز دوايى به نام معجون اسپند سوختنى را براى ضعف باه و علاج سرعت انزال توصيه كرده‌اند . نسخه معجون ريگ ماهى ، براى ضعف اعصاب و باه و رقيق بودن منى استعمال مىشود . معجون زنجبيل نافع امراض سيلان و درد رحم ، ضعف دوران حاملگى و ضعف باه مردان مىباشد . « 2 »
اسپند مسكن ، مقوى باه ، چاق كننده بدن ، دافع بلغم ، باد شكن ، مصلح اخلاط غليظ و مدر بول حيض است . درويشانى كه آن را مىسوزانند اعتقاد دارند كه نظر بد را از بين مىبرد و چشم زخم را دور مىكند . مصفى خون است و براى درد استخوان نافع است چنانچه زن ، تخم اسپند شسته شده را با آب جوشيده به مقدار نيم تا يك مثقال روزى سه مرتبه بخورند ، حيض را باز مىكند و بيماريهاى سرد مثل لقوه ، فلج ، فراموشى ، سياتيك ، سرفه و تنگى تنفس را مفيد و رطوبتهاى كثيف را از سينه و ريه صاف مىگرداند .
محل رويش :
محل رويش :
بيشتر در نواحى مركزى و شرقى و جنوبى و غربى آسيا در آب و هواى بحر الرومى يا معتدل و نواحى استوايى مىرويد . « 3 »
اين گياه در بسيارى از نواحى باير و حاشيه‌هاى كوير ايران ، راه تهران به قم ، اصفهان ،
( 1 ) - حكيم اسفنديارى .
( 2 ) - همدرد ، ص 270259192 .
( 3 ) - فرهنگ معين ، ج 2 ، ص 269 .