دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٤٨
تركيب شيميايى :
جن زدگى ) هست و دانه‌اش هفتاد مرض را شفا مىدهد و با كندر مداوا مىكند . « 1 »
پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : هر كس چهل روز يك مثقال اسپند را بنوشد ، حكمت در دل او روشن مىگردد و از هفتاد مرض نجات مىدهد كه كمترين آن جذام است . « 2 »
روايت است كه پيامبرى از ترسو بودن امتش به خداوند شكايت نمود ، خداوند به وى فرمود : به امت خود دستور بده كه اسپند را بنوشند ، زيرا اسپند بر شجاعت مرد مىافزايد . « 3 »
تركيب شيميايى :
تركيب شيميايى :
اسپند تخمى است كه چهار درصد آن جوهر نمكيات و دو ثلث آن ماده‌اى به نام حرملين است كه سمى تشنج‌آور مىباشد . « 4 »
در تخمهاى اسپند 3 % آلكالوييد و دو ماده به نام حرمن و حرمل است كه از اين دو ماده 2 جزء از 3 جزء حرملين حاصل مىگردد . « 5 »
حرملين توسط گويل در سال 1837 ميلادى كشف شده است . پى حرمين به وسيله فرنجى در سال 1847 كشف شد . فرنجى بيان كرده است كه مقدار جوهر آن 4 % است كه دو ثلث آن حرملين و يك ثلث حرمين است . « 6 »
دانه اسپند داراى آلكالوييدهايى نظير هارمين
Harmine
، هارمالين
Harmalin
و همچنين حارمالول
Harmalol
است . حارمالين
Harmalline
به فرمول
C 13 H 14 N 2 O
و به وزن ملكولى 26 / 214 است . حارمالين به صورت بلوريهاى منشورى دو هرمى ارتورومبيك و يا ذرات قرصى شكل در حلال متانول و يا بلوريهاى هشت وجهى رومبيك در حلال اناتول به دست مىآيد . در گرماى 229 درجه تا 231 درجه ذوب مىشود . به مقدار بسيار كم در آب ، الكل و اتر ولى به طور كامل در الكل خيلى گرم و اسيدهاى رقيق حل مىگردد . حارمالين از نظر درمانى داراى اثر نيرو دهنده سيستم مركزى اعصاب و ماده‌اى سمى است . مقدار كشنده آن در موش صحرايى 120 ميلى
گرم بر حسب هر كيلو گرم وزن جانور مىباشد . « 1 »
( 1 ) - طب الائمه ، ص 67 .
( 2 ) - بحار ، ج 66 ، ص 235 .
( 3 ) - مكارم الاخلاق ، ص 212 .
( 4 ) - دستور بريتانى ، ص 1271 .
( 5 ) - المفردات ، ص 79 .
( 6 ) - فارماكو گرافيا ، ص 252 .
( 1 ) - گياهان دارويى ، دكتر زرگرى ، ج 1 ، ص 448 .