دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٤٦
تعريف :
* اسپرك
* اسپرك
تعريف :
تعريف :
در كتب طب سنتى ورس و ورث آمده . گرم و خشك است در طبيعت و مقوى ، محرّك ، مفرّح و براى رفع خفقان و ايجاد هيجان موثر مىباشد و مقوى نيروى جنسى است و مضر ريه ، از اين نظر بايد توأم با گياهان اصلاح كننده نظير مصطكى و كتيرا خورده شود مقدار خوراك آن تا 5 گرم و بدلش نصف وزن آن زعفران است . « 1 »
* اسپند
* اسپند
تعريف :
تعريف :
در روايات متعددى از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم آمده است كه اسپند هفتاد مرض را شفا مىدهد و نيز در روايتى ديگر اسپند را نافع ترسو بودن نوشته‌اند . تخم اسپند مورد استفاده طبى دارد . مزاج اسپند گرم در درجه سوم و خشك در درجه دوم مىباشد .
اسپند نافع : جذام ، ترس ، نفخ ، صرع ، فلج ، جنون ، استسقاء ، يرقان ، قولنج ، سياتيك ، سودا و بلغم ، ضعف باه ، سرعت انزال ، ضعف دوران حاملگى ، آسم ، لاغرى ، سختى حيض و ادرار ، كمر درد ، كرم و كم خوابى است . اسپند داراى مواد طبى حرملين و حرمين است . مقدار خوراك اسپند از يك تا پنج گرم است ( طبق دستور ) . مضر گرم مزاجها است و مصلحش سكنجبين و غذاهاى ترش مىباشد . محل رويش ، در اكثر نواحى باير و حاشيه‌هاى كوير است .
اسپند گياهى است علفى ، پايا ، به ارتفاع حدود 30 تا 40 سانتىمتر ، از مشخصات اين گياه آن است كه ظاهرى بوته مانند ، پر برگ ، به رنگ سبز زيبا و برگهايى با تقسيمات باريك ، دراز و نامنظم دارد . ميوه‌اش پوشينه ، كروى و محتوى دانه‌هاى متعدد و سياه رنگ مىباشد . قسمت مورد استفاده آن ، دانه گياه است . « 2 »
اين گياه از تيره سدابيان است . « 3 »
اسپند داراى دو نوع است : سياه و سفيد . « 4 »
داراى ذائقه‌اى بد مزه ، دانه‌اى سياه و بويى تند مىباشد . « 5 »
برگ آن گرد و ساقه‌اش به اندازه يك ذراع است ، از يك شاخه مىرويد ،
( 1 ) - معارف گياهى ، ج 6 ص 284 .
( 2 ) - گياهان دارويى ، دكتر زرگرى ، ج 1 ، ص 448 .
( 3 ) - فرهنگ معين ، ج 1 ، ص 269 .
( 4 ) - بستان المفردات ، ص 52 .
( 5 ) - المفردات ، ص 79 .