دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٣٥
محل رويش :
به كتابهاى بحار ، سفينة البحار و محاسن برقى مراجعه شود .
اراك درختچه‌اى است از تيره اراكيها كه فقط شامل يك گونه است . برگهايش روبروى هم و كمى گوشتالو ، گلهاى آن سفيد رنگ و كوچك و به شكل خوشه است . ميوه‌اش مثل هسته و زرد رنگ است كه آن را كباث مىنامند و در صورتى كه نارس باشد ، سبز رنگ است كه خمط يا جهاض ناميده مىشود و خواص دارويى دارد . از برگ اين گياه شتران استفاده مىكنند و از ريشه آن كه چوبى و ستبر است ، در قديم مسواك تهيه مىكرده‌اند . « 1 »
مزاج :
مزاج :
مزاج آن در درجه اول گرم و خشك است . « 2 »
به قول شيخ ، مزاج آن خشك و در سردى و گرمى معتدل است به قول بغدادى درخت آن خشك است . « 3 »
در درجه دوم گرم و خشك است . « 4 »
خواص :
خواص :
داراى خواص جمع كردن ، باز كردن ، تندى ، جلا دهنده ، هضم كننده و برّنده است و براى رطوبات چسبنده و بادهاى غليظ مفيد است و چون عصاره نوع سياه آن را هر روز يك مرتبه به مدت هفت روز بنوشند ، بدن را ضعيف و لاغر مىگرداند و چون از آن به عنوان خضاب استفاده كنند مو را سياه مىكند . از ريشه آن مسواك تهيه مىگردد كه لثه‌ها را تقويت نموده ، دهان را خوشبو و چرك دندان را از بين مىبرد . خوراك گلش نافع زخم معده است . « 5 »
جلا دهنده ، محلل ، برّنده ، باز كننده سدّه و نافع رطوبات چسبنده و بادهاى غليظ است . پخته شده آن در روغن زيتون جهت تحليل ورم رحم ، بواسير ، شعفه و پخته آن جهت راحتى بول و پاك كننده مثانه و تخم آن جهت تقويت معده و رفع اسهال بىنهايت مفيد است . مسواك كردن با چوب آن درخشندگى دندانها را موجب مىگردد و لثه‌ها را تقويت مىكند ، ولى استفاده بيش از حد آن ، باعث پيدايش خرابى در لثه‌هاست . « 6 »
محل رويش :
محل رويش :
محل رويش آن در ايران ، در مناطق لار ، بندرعباس بين ميناب و كوگربند ، بلوچستان ، مكران و چابهار است . نيز در نواحى جنوبى آسيا ، ايران ، هند ، مصر
( 1 ) - فرهنگ معين ، ج 1 ، ص 188 .
( 2 ) - تحفه حكيم ، ص 18 .
( 3 ) - محيط اعظم ، ج 1 ، ص 134 .
( 4 ) - بستان المفردات ، ص 92 .
( 5 ) - محيط اعظم ، ج 1 ، ص 134 .
( 6 ) - تحفه حكيم ، ص 18 .