راز درمان ( رساله اى در پزشكى سنتى و گياه درمانى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٠
خلاصه‌اى از كار دستگاه گوارش
خلاصه‌اى از كار دستگاه گوارش
خلاصه‌اى از كار دستگاه گوارش
آنچه به تحقق پيوسته است آنكه هركس داراى هاضمه منظمى باشد از بسيارى بيماريها مصون بوده و چنانچه بيمار هم گردد بدون عارضه به زودى شفا مىيابد . ازاين‌رو بخاطر داشتن دستگاه گوارش مرتب توجه به چگونگى عمل هضم و دفع ضرورى مىباشد .
غذا در دهان در اثر ضربه و فشار دندانها كه هريك عمل ويژه‌اى را انجام مىدهند خرد و نرم مىگردد . دندانهاى پيشين مانند كارد اغذيه را مىبرند . دندانهاى نيش مانند نيزه آن را مىشكافند و دندانهاى آسياب چون سنگ آسياب مواد غذائى را سائيده و نرم مىكنند . زبان نيز پيوسته غذا را به زير دندانها مىراند . غدد بزاقى دهان با ترشح بزاق غذا جويده شده را آغشته مىنمايد . اين بزاق با مواد نشاسته‌اى غذا تركيب مىگردد و آن را مبدل به قند مىسازد .
بديهى است هرچه غذا بيشتر جويده شود به همان نسبت استحاله بيشترى واقع مىگردد . بعبارت ديگر جويدن بهترين يارى را در عمل گوارش و راحتى معده و آسايش عمومى بدن سبب مىشود .
اين استحاله را " طبع اول " مىگويند كه ارادى بوده و اختيار آن در دست ما مىباشد و مىتوانيم با كاربرد صحيح آن سود زيادى براى سلامت بدن و اعصاب خود بدست آوريم .
خوراك از راه دهان بوسيله مرى داخل معده مىشود . معده كيسه نسبتا بزرگى است كه مواد غذائى در آن جمع مىگردد . معده براى تغيير و تبديل و استحاله مجدد غذا به جنبش و حركت درآمده و مواد غذائى را فشرده و بهم مىسايد . هرگاه غذا تند و نجويده خورده شود ، معده ناچار مىگردد بيش از ميزان و طاقت خود فعاليت و كوشش نمايد تا غذاهاى خرد نشده را نرم و قابل استحاله سازد . ديگر آنكه مواد نشاسته‌اى همان گونه كه يادآور شد مىبايد در دهان بوسيله بزاق مبدل به مواد قندى شوند ، چون عصير معدى اين وظيفه را به عهده ندارد ، و هرچه اين عمل در دهان بهتر انجام پذيرد استحاله معدى نيز راحت‌تر صورت مىگيرد . عصير معدى مواد گوشتى ( آلبومينوئيدها ) را تخمير و دگرگون مىسازد . بنابراين " طبخ دوم " در معده انجام مىپذيرد .
غذا پس از معده داخل روده مىگردد . در بخش نخست روده كه به اثنىعشر ( دوازدهه ) معروف است مجرائى قرار دارد كه به كبد مربوط بوده و از كبد و كيسه صفرا مايعى بنام " زرداب " را به روده وارد و به روى مواد غذائى مىريزد و مواد چربى را تغيير و مستحيل و