رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٩١

( بيان اخباريها در عدم حجيّت قطع )

گفتارى درست باشد و به دليل كثرت خطا و اشتباه در فهم مطالب از ادلّه شرعيّه نيز از معارضه و درگيرى چشم‌پوشى شود ، پس براى كلام آنها ( اخباريون ) وجهى وجود دارد .

فلذا :

اگر كسى در آن مطالب و مقدّمات عقليّه تأمّل نمود و به حكمى كه مطابق با واقع نيست قطع پيدا كرد به دليل تقصير در مقدمات تحصيل حكم معذور نمىباشد ، لكن شأن مسئله اينست كه :

معلوم نيست خطاء در مطالب عقليّه بيشتر از اشتباهات در ادلّه شرعيّه باشد .

تشريح المسائل * مقدمة راه‌هاى دست‌يابى به احكام شرعيه را مشخص كنيد ؟

1 - دليل نقلى قطعى مثل : نصّ قرآن ، خبر متواتر منصوص ، اجماع محصّل .

2 - دليل نقلى مظنون مثل : ظواهر قرآن ، خبر واحد ثقه ، شهرت فتوائيه و يا اجماعات منقوله .

3 - اصول عمليّهء معتبرة مثل : اصالة البراءة ، اصالة الاستصحاب ، اصالة الاحتياط ، اصالة التخيير ، اصالة الطهارة ، اصالة الحليّة و اصالة عدم التذكية . . . .

4 - دليل عقلى ظنّى مثل : قياس ، استحسان ، مصالح مرسله .

5 - بناء قطعيهء عقلائيّه‌اى كه از جانب شرع ردع نشده باشد .

6 - حكم عقل قطعى بديهى مثل : ضروريّات دين و مذهب .

7 - حكم عقل قطعى فطرى مثل : حسن عدل و انقياد و قبح ظلم و تجرى . . . .

8 - حكم عقل قطعى نظرى و استدلالى ، از طريق چيدن صغرى و كبرى .

* بحث و بررسى در اين مقام پيرامون كدام‌يك از موارد فوق مىباشد ؟ و چه كسانى طرف بحث شيخ مىباشند ؟

ج : طريق هشتم و طرف‌هاى بحث جناب شيخ ، اصوليّين و اخباريّين هستند .

* نظر اخباريّين دربارهء قطع چيست ؟

ج : قائل به تفصيل ميان طرق مختلف قطع مىباشند به اين صورت كه :

1 - قطعى كه از طريق آيات و روايات به‌دست‌مىآيد ارزشمند و لازم الاتّباع است .

2 - قطعى كه از راه حكم عقل استدلالى حاصل شود حجت بوده قابل اعتماد مىباشد .

3 - قطعى كه از راه مقدّمات عقليّهء نظرى و استدلالى حاصل شود و بر حكمى از احكام شرعيّه تعلّق بگيرد فاقد اعتبار و ارزش است .