رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٨٧

بيان شهيد اوّل در قواعد

شايد اين حكم به صرف نيّت نباشد ، بلكه به دليل ضميمه شدن فعل اعضاء و جوارح به نيّت باشد .

و صورت‌هاى مختلفى در مورد يادشده متصور است از جمله :

1 - اگر مردى زنى را در خانه غير خودش ( ديگرى ) بيابد و به گمان اينكه اجنبيّه است با وى تماس پيدا كند پس از آن معلوم شود كه همسر و يا كنيز خودش بوده است .

2 - و اگر كسى با همسرش به اين گمان كه حائض است هم‌بستر شود و سپس معلوم گردد كه طاهر بوده است .

3 - و اگر كسى بر طعامى كه در دست ديگرى است حمله برده ، بگيرد و آن را بخورد بعد معلوم شود كه آن خوراكى ملك اوست .

4 - اگر كسى گوسفندى را به گمان اينكه مال ديگرى است به قصد تعدّى و تجاوز به مال غير آن را سر ببرد ، پس از آن معلوم شود مال خودش بوده است .

5 - اگر كسى به گمان اينكه فلان‌كس معصوم است او را بكشد ، سپس معلوم شود كه مهدور الدم بوده است .

برخى از علماء عامه گفته‌اند :

ما حكم به فسق كسى مىكنيم كه مرتكب اين قبيل افعال شود . زيرا فعلش دلالت دارد كه از معاصى باكى نداشته و از مصادف شدن با حرام اجتنابى ندارد و در آخرت او را عقابى بين عقاب بر معصيت كبيره و صغيره خواهند كرد .

سپس مىفرمايد : اين دو نكته ( حكم به فسق متعاطى « مرتكب » ) و ( عقاب متوسط ميان صغيره و كبيره ) هر دو از روى تخمين زدن و خبر دادن از غيب مىباشد . تمام شده نقل كلام مرحوم شهيد رحمة الله عليه .

تشريح المسائل * نظر شهيد اول در قواعد پيرامون نيّت معصيت چيست ؟

ج : اينست كه :

نيّت معصيت بدون ارتكاب معصيت نه موجب مذمّت است در دنيا و نه عقاب‌آور است در قيامت و در اخبار از آن عفو شده است ،

لكن : اگر كسى با نيّت معصيت در عملى وارد شد كه گمان مىكرد حرام است و معصيت و سپس كشف خلاف شد ، در اينكه آيا چنين نيّتى مؤثر است و عقاب‌آور يا نه دو احتمال وجود دارد .