رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٦
تنبيه اوّل [ قاطع در عمل به قطعش به بيشتر از ادله‌اى كه اثبات‌كننده احكام مقطوعش هستند نيازى ندارد ]
بگذارد يعنى : ظنى را كه مكلّف از راه بيّنه تحصيل نموده حجت بداند ، تا نتيجه حاصل شود .
* مراد از عبارت ( لكن الكلام فى انّ قطعه . . . ) در متن چيست ؟
ج : اين است كه : آيا قطع قاطع از جانب شارع در حقّ او حجّت است مطلقا ( چه مطابق واقع باشد يا نباشد )
به عبارت ديگر : قطع قاطع :
1 - گاهى مطابق با واقع است
فى المثل : مكلّف قطع به وجوب پيدا كرده و در واقع هم وجوب است ، چنين قطعى حجت بوده و مخالفت با آن مؤاخذه دارد و اين همان معصيت است .
2 - و گاهى مخالف با واقع و در حقيقت جهل مركب است .
فى المثل : يقين به حرمت پيدا نموده درحالىكه حكم واقعى وجوب است .
حال سخن در اين است كه : آيا همان‌طور كه مخالفت نمودن با قطع ، مخالف واقع بوده و مؤاخذه دارد ، مخالفت با قطع مخالف واقع ( جهل مركب ) بوده و مؤاخذه دارد ؟
يعنى : اگر كسى قاطع به خمريّت يك مايع بود و اين قطعش مخالف واقع ( جهل مركب ) باشد ، مع‌ذلك با وجود قطع به خمريت ، آن مايع را نوشيد و سپس خلاف آن ظاهر شد آيا مؤاخذه مىشود .
يا اينكه ، صرفا مخالفت قطعى كه مطابق واقع است عقاب‌آور است ؟ كه در نتيجه مفهومش اين است كه اگر كسى از روى جهل شرابى را نوشيد يا اينكه با قطع به شراب بودنش آن را نوشيد و بعد معلوم شد كه شراب نبوده عقاب ندارد .
به عبارت ديگر آيا اگر قطع مصادف با واقع شد مخالفت آن مؤاخذه دارد يا اينكه قطع مطلقا حجت است و لو مطابق با واقع نباشد ؟
* تعبير ديگر بحث و مطلب فوق چيست ؟
ج : تعبير ديگر اين بحث ، تجرّى است . يعنى : كسى كه قطع به حرمت چيزى دارد مع‌ذلك آن را مرتكب مىشود و سپس معلوم مىشود كه حرام نبود .
* مراد از عبارت ( ظاهر كلماتهم . . . الاتفاق على الاوّل ) در متن چيست ؟
ج : رأى مشهور فقهاء متقدّم است كه مخالفت قطع را حرام و مخالف با قطع را مستحقّ عقاب مىدانند و براى اثبات مدّعايشان تمسك به اجماع نموده‌اند .
به عبارت ديگر : بيان دليل اول است در اثبات قول مشهور كه تجرّى را همچون عصيان موجب عقوبت مىدانند .
* دليل اول مشهور بر مدعاى فوق چيست ؟