رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٦٦

( كلام در خنثى و احكام آن )

پس بايد كه خنثى ، از باب مقدمهء علميّه از هر دو طرف شبهه اجتناب نمايد تا يقين حاصل كند كه وظيفهء خود را انجام داده است .

* چرا برخى در نگاه خنثى قائل‌اند به اينكه ، احتياط لازم نيست و او مىتواند به اختيار خود از يك طرف شبهه اجتناب كند ؟

ج : چون گمان كرده‌اند كه اين مسئله نيز از باب علم اجمالى و خطاب اجمالى است و طبق يك نظر در آنجا نه تنها احتياط لازم نيست بلكه مخالفت هم جايز است .

مىگويند :

مردها مخاطب‌اند به اينكه يا ايها النبى قل للمؤمنين يغضوا من ابصارهم و يحفظوا فروجهم ، زنها نيز مخاطب‌اند به اينكه يا ايها النبى قل للمؤمنات يغضضن من ابصارهنّ و . . . از طرفى خنثى علم اجمالى دارد كه يا مخاطب است به خطاب زنها و يا مردها ، لكن تفصيلا خطاب را نمىداند پس هم علم اجمالى است و هم خطاب ، و در چنين موردى احتياط لازم نيست و اختيارا از يك طرف اجتناب مىكند .

* پاسخ شيخ به رأى فوق چيست ؟

ج : اينست كه :

اوّلا : به فرض كه هم علم اجمالى باشد هم خطاب ، باز هم موظّف به احتياط است ، چرا كه مخالفت مولى جايز نيست .

ثانيا : در اينجا ، علم تفصيلى وجود دارد چرا كه قطع دارد كه يا بر او واجب است غضّ از رجال و يا غضّ از نساء .

پس ، اصل غضّ ، واجب تفصيلى است . آنچه خنثى نمىداند خصوصيات است . منشا علم تفصيلى او نيز ، علم اجمالى به اينست كه : مخاطب به يكى از دو خطاب است و ما كرارا متذكر شديم كه مخالفت با علم تفصيلى حرام است ؛ حال از هر طريقى كه اين علم حاصل شود

ثالثا : خطاب مجمل نبوده علاوه بر اينكه مىتوان هر دو خطاب را به يك خطاب برگرداند و آن خطاب واحد عبارتست از :

( يحرم نظر كل انسان بالغ الى كل انسان بالغ لا يماثله فى الذّكورية و الأنوثية عدا من يحرم نكاحه )

كه ما اين خطاب تفصيلى را از آن دو خطاب انتزاع نموديم و بدون ترديد امتثال خطاب تفصيلى لازم است كه آن هم با احتياط كردن ممكن است پس احتياط واجب است .