رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٤٢

اشكال

اجتناب كنيم تا مخالفت قطعيّه پيش نيايد .

* آيا مىتوانيد غرض شيخ را در مطلب فوق روشن‌تر بيان كنيد ؟

ج : بله ، چون دليل جارى شدن اصالة الطهار ، عبارتست از ( كلّ شىء طاهر حتى تعرف انّه قذر )

در نتيجه : با آمدن علم ( چه اجمالى و چه تفصيلى ) ديگر اصل فوق جارى نمىشود چون غايت اصالة الطهاره كه علم به قذارت است حاصل شده است .

2 - از طرفى هم ما قطع داريم كه خطاب منجّزى از شارع صادر شده مبنى بر اينكه :

اجتنب عن النجس يعنى : مىدانيم كه در اينجا يك نجس وجود دارد ؛ در نتيجه وجوب اجتناب از آن حتمى است . پس اگر ما اصالة الطهاره را جارى كرده و مجراى آن را از تحت موضوع اجتنب عن النجس خارج كنيم معنايش اينست كه : در اينجا اجتناب واجب نمىباشد و اين تناقض است .

و لذا ، لزوم تناقض ، قرينهء عقليه مىشود بر اينكه اصول عمليه در دو طرف علم اجمالى جارى نمىشود و اختصاص دارد به شبهات بدويّه .

* حاصل مطلب در دو پاسخ فوق چيست ؟

ج : اينست كه :

در جواب اول مىپذيريم كه مقتضى براى اجراء اصل وجود دارد لكن مبتلا به وجود مانع است اما در جواب دوم مىگوييم : اصلا مقتضى براى اجراء اصل مذكور وجود ندارد تا اينكه مانع از تأثير آن جلوى تأثيرش را بگيرد .

* مراد شيخ از اصطلاح ( فتأمّل : ) چيست ؟

ج : شايد اشاره دارد به اينكه :

ميان ( اجتنب عن النجس ) كه مفاد دليل اجتهادى است و ( لا تجتنب عنه ) كه مقتضاى اصالة الطهاره است تناقض و تنافى وجود ندارد .

چرا كه دليل اجتهادى ناظر به واقع است و حكمى كه با آن ثابت مىشود در مرتبهء واقع مىباشد .

لكن :

اصالة الطهاره از آن جهت كه اصل است و نه دليل ، صرفا حكم ظاهرى جعل مىنمايد و لذا مؤدى و مقتضاى آن در مرتبه ظاهر است .

در نتيجه : وجوب اجتناب در واقع با عدم وجوب اجتناب در ظاهر تناقضى ندارد

چون‌كه ؛