رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٦

( انصاف )

* پس مراد شيخ از عبارت ( و تعدّد الواقعة . . . تا مع عدمه ) چيست ؟

ج : اشاره است به اينكه ، مخالفت عمليهء تدريجيه نيز دوگونه است ، از جمله اينكه : 1 - گاهى مخالفت عمليه تدريجيّه مجوّز شرعى دارد مثل : موارد تخيير شرعى در هر واقعه

* تخيير بر چند قسم است و در كدام قسم مخالفت عمليه پيش مىآيد ؟

ج : بر دو قسم است ، 1 - ابتدايى 2 - استمرارى ، كه در اين قسم استمرارى مخالفت عمليه پيش مىآيد .

* تخيير ابتدايى يعنى چه ؟

ج : يعنى : مكلف در حادثهء اوليه مخير مىباشد ، لكن در حوادث و وقايع بعدى مخير نمىباشد مثل : زنهاى مضطربه كه در بار اول مخيراند به روايت سته ستّه عمل كنند و يا به روايت سبعه سبعه و يا به ثلاثة و عشرة .

لكن وقتىكه ، يكى از اين سه روايت را انتخاب نمودند ، در ماه‌هاى بعدى و وقايع بعدى بايد به همان منتخب قبلى عمل كنند .

* تخيير استمرارى به چه معناست ؟

ج : بدين معناست كه مكلّف به هر واقعه‌اى كه برخورد مىكند مخيّر مىباشد

مثل : اختيار مقلّد در تقليد ميان دو مجتهد مساوى ، كه شارع مقدّس مقلّد را آزاد گذاشته ؛ حال مكلّف امروز از فلان آقاى مجتهدى تقليد مىكند كه قائل به وجوب جمعه است و در هفتهء بعد از فلان آقايى تقليد مىكند كه قائل به وجوب ظهر است ، حال مكلّف يقين مىكند كه يا هفته گذشته مخالفت شده يا اين هفته لكن ، چون مجوّز شرعى دارد ، بلااشكال است .

2 - و گاهى مخالفت عمليّهء قطعيّه مجوز شرعى ندارد .

مثل : دوران بين المحذورين ، كه اگر مكلف به اباحه ملتزم شود ، تدريجا منجرّ به مخالفت عمليه مىشود ، آن هم مخالفتى عمدى و آگاهانه و بدون مجوّز شرعى .

لذا عقل مىگويد : مادامىكه مجوزى ندارى ، معصيت مولى قبيح است و حرام چه دفعى باشد و يا تدريجى ، تفاوتى نمىكند كه عبد ، مبغوض مولى را در واقعهء واحده انجام دهد و يا در حوادث كثيره ، هركدام كه باشد شايسته نيست .

حاصل مطلب اينكه :

باز هم شيخ قائل است كه ؛ مخالفت التزاميه بما هى مخالفته التزاميه با قطع نظر از مخالفت عمليه اشكالى ندارد ، لكن از باب اينكه منجرّ مىشود به مخالفت عمليهء تدريجيّه مشكل پيش مىآيد .

* پس مراد شيخ از عبارت ( و يمكن استفاده الحكم ) چه مىباشد ؟