رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٨٤

بيان دو مقدّمه

* كدام‌يك از اين دو شبهه در اينجا مورد بحث است ؟

ج : شبههء مقرونه به علم اجمالى .

* شبههء مقرونه به علم اجمالى بر چند قسم است ؟

ج : بر سه قسمت است از جمله :

1 - گاهى به حكم علم و آگاهى داريم و لكن نسبت به متعلّق حكم امر بر ما مشتبه است .

2 - گاهى به موضوع و متعلّق حكم آگاهيم ولى نسبت به نوع حكم ، امر بر ما مشتبه است .

3 - گاهى هم نسبت به نوع حكم و هم نسبت به موضوع حكم ، امر بر ما مشتبه و مجمل است .

* در تبيين قسم اول از شبههء مقرونه به علم اجمالى مثال بزنيد ؟

مثال اول : يقين دارم كه مولى فرموده ( صلّ ) و انجام اين فرمان عقلا واجب است ؛

لكن نمىدانم كه فرموده است صلّ الظهر يا صلّ الجمعة ، يعنى : نمىدانم كه اين وجوب به ظهر تعلّق مىگيرد يا به جمعه ، يعنى : شبهه در حكم است .

مثال دوم :

يقين دارم كه حكم شرعى ، حرمت شرب است ، لكن نمىدانم كه حرمت به اين مايع تعلّق گرفته يا آن يكى يعنى : شبهه در موضوع است .

* در تبيين قسم دوم از شبههء مقرونه به علم اجمالى مثال بزنيد ؟

مثال اول : يقين دارم كه موضوع كلّى : دفن ميّت كافر است

لكن نمىدانم كه شارع فرموده است ( ادفن يا لا تدفن )

يعنى : نوع الحكم كه وجوب يا حرمت است بر من مشتبه است ( شبههء حكميه )

مثال دوم : مكلّف به موضوع جزئى تكليف ( اين خارجيّه ) آگاه است ؛ و لكن نمىداند كه آيا قسم به وطى اين زن خورده تا وطى او واجب باشد ، يا قسم بر ترك وطى با او خورده تا اين زن بر او حرام باشد . يعنى : ( شبهه در موضوع ) است .

* در تبيين قسم سوم از شبههء مقرونه به علم اجمالى مثال بزنيد ؟

مثال اول :

يقين دارم كه خطابى از مولى صادر شده و حكمى را بر موضوعى باز نموده است ،

لكن نمىدانيم كه اين خطاب ، افعل بوده يا لا تفعل ؟

و تازه اگر هم علم پيدا كنم كه افعل بوده و يا لا تفعل ، باز هم نمىدانم كه اين خطاب به دفن ميّت كافر تعلّق گرفته و يا به دعا عند رؤية الهلال ؟ يعنى شبهه در حكم است .

مثال دوم :