رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٩

( وهم و دفع )

احتياط نمودن يعنى : حمل امر بر وجوب با احتمال ارادهء ندب از امر ؛ نامش احتياط نيست نه اينكه ايشان بخواهد مشروعيّت احتياط را منكر شود .

* حاصل و صور مختلف مسئله را به صورت يك چارت روشن نشان دهيد

در مورد امتثال اجمالى :

گاهى عمل توصلى است - احتياط در اينجا

يا مستلزم تكرار است - يا مستلزم تكرار نيست

گاهى عمل تعبدى است - احتياط در اينجا

يا مستلزم تكرار است - يا مستلزم تكرار نيست

در هريك از صور چهارگانه فوق - يا متمكّن از امتثال تفصيلى هستيم يا متمكّن از امتثال تفصيلى نيستيم .

حال مواردى كه متمكن نيستم از بحث خارج است .

امّا در هريك از چهار صورت بقيه :

گاهى تمكّن از علم تفصيلى وجود دارد .

گاهى تمكّن از ظنّ مطلق وجود دارد .

گاهى تمكّن از ظنّ خاص وجود دارد .

از مجموع 12 صورت :

چهار صورت مال ظنّ خاص است .

چهار صورت مال ظن مطلق است .

چهار صورت مال علم تفصيلى است .

و در هركدام از چهار صورت در دو مقام بحث بود ؛ مقتضاى قاعده - مقتضاى دليل شرعى

حال :

1 - در دو صورت كه عمل توصّلى نبود مشكلى هم نبود .

2 - در صورت سوم هم كه عمل تعبدى نبود ولى احتياط مستلزم تكرار ، باز هم مشكلى نبود .

3 - تنها در احتمال چهارم بود كه احتياط مستلزم تكرار شد و موانعى پيش آمد و نشد كه به امتثال اجمالى اكتفا كنيم و لذا راه احتياط را طى نموديم