رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٦٦
استدراك
اجمالى را مىگرفت . و لكن چنين نيست .
* چرا قصد وجه را بعنوان دوّمين مانع از اكتفا به امتثال اجمالى مطرح كرده‌اند ؟
ج : زيرا قائل‌اند كه : عبادت ، قصد وجه ( قصد وجوب يا ندب ) لازم دارد . چه كلّ عبادت و يا تك‌تك اجزاء آن .
لذا ، اگر ما به امتثالى اجمالى بسنده كنيم ، قصد الوجه فوت مىشود . چرا كه نمىدانيم ( قصد الوجه ) جزء دهم است تا به قصد وجوب انجام دهيم ، يا اينكه مستحب است تا كه به قصد استحباب انجام دهيم
و لذا ، نبايد احتياط نمود .
* آيا به نظر شما قصد وجه در عبادات لازم است ؟
ج : خير ، زيرا هيچ دليل شرعى بر لزوم آن در دست نيست .
* چهارمين صورت ، مسئله مورد نظر چيست ؟
ج : اينست كه : عمل تعبّدى ، احتياط نيز مستلزم تكرار است .
فى المثل : علم اجمالى داريم كه ، يا ظهر واجب است يا جمعه ، و لكن معيّنا نمىدانيم كدام يك واجب است . احتياط به اينست كه ، هم ظهر را بخوانيم ، هم جمعه را ، درحالىكه تمكّن از تحصيل ظنّ به يك طرف نيز داريم .
* آيا با تمكّن از امتثال تفصيلى ظنى ، اكتفا به امتثال اجمالى جايز است يا نه ؟
ج 1 - به مقتضاى قاعده ، بله ، مانعى در كار نيست به همان بيان كه در صورت سوم گفتيم .
2 - به مقتضاى دليل شرعى خير ، زيرا از نظر شرعى موانع زياد از احتياط ذكر شده است .
* موانع مذكور از احتياط در صورت چهارم كدام‌اند ؟
ج : اشكال مىشود كه :
1 - با تمكّن از تحصيل ظنّ چرا به سراغ ظن نمىرويم ؟
ج : زيرا با اتيان اكثر غرض از امر مولى كه امتثال فرمان است حاصل مىشود .
2 - قصد قربت را چه مىكنيد ؟
ج : قصد الوجه لازم نبوده و دليلى هم بر اعتبار آن وجود ندارد
3 - سيرهء مستمرّهء علما در طول تاريخ اينست كه : با تمكّن از ظنّ تفصيلى معتبر ، به سراغ احتياط و امتثال اجمالى نمىرفتند .
ج : سيره اگر به زمان معصوم منتهى شود داراى ارزش است .
4 - عمل به ظنّ تفصيلى ، اجماعى است ، و لكن عمل به احتياط مختلف‌فيه است . و لذا مسئله داخل در باب دوران ميان التعين و التخيير است ، و حكم عقل در اين باب ، جانب تعيين