رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٦٢

استدراك

حجّت است . و اين مدّعا را با دليل انسداد ثابت مىكنند .

* نظر مشهور علما راجع به حجّيّت ظنّ مطلق چيست ؟

ج : قائل به حجيّت ظنّ مطلق نيستند . چرا كه مىگويند :

اگرچه باب علم بر روى ما بسته است و لكن باب علمى و ظنّ خاص به روى ما مفتوح است و اخبار ثقه و ظواهر كتاب مىتواند معظم مشكلات ما را حل كند ، و لذا نيازى به حجّيّت مطلق ظنّ نداريم .

و چنانچه مورد نادرى هم باشد كه ، نتوانيم از طريق باب علمى و ظنّ خاصّ حكم آن را پيدا كنيم ، به اصل عمليّه مراجعه مىكنيم .

* دليل انسداد چيست ؟

ج : مركب از پنج مقدّمه است . از جمله :

1 - اينكه مكلّف ، به ثبوت تكاليف فعلى ، علم اجمالى دارد .

2 - باب علم و علمى نسبت به بسيارى از تكاليف بر روى ما بسته است ،

3 - عدم امتثال تكاليف بر مكلّفين جايز نمىباشد .

4 - در موارد جهل و عدم علم ، احتياط به خاطر منجّز شدنش به عسر و حرج ، واجب نيست .

5 - ترجيح مرجوح بر راجح نيز قبيح است .

در نتيجه : يا عقل حكم مىكند به حجيّت مطلق ظنّ ،

يا كشف مىشود كه شارع مقدّس در زمان تعذّر علم ، مطلق ظنّ را حجّت قرار داده .

* مراد شيخ از عبارت ( فلا اشكال فى جواز ترك تحصيله ) چيست ؟

ج : عدم اشكال در ترك تحصيل ظنّ مطلق ( يا انسدادى ) است .

* وجه عدم اشكال چيست ؟

ج : اينست كه : حجيّت ظنّ انسدادى متوقف بر مقدّمات پنجگانه و تماميت آنهاست . از جمله : عدم وجوب احتياط

در نتيجه : به فرض تماميّت مقدّمات ، اثبات مىشود كه احتياط واجب نيست . نه اينكه جايز نباشد .

* مقصود از عامل به امارات از باب ظنّ انسدادى در عبارت شيخ چه كسى است ؟

ج : ظاهرا مرحوم صاحب قوانين بوده باشد .

* مراد شيخ در اين زمينه چيست ؟

ج : اينست كه : محقّق قمّى ، عمل به امارات ظنّى را از باب انسداد جايز مىداند . و لازمهء