رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٥١
( سخن در احتياطى كه متوقّف بر تكرار نيست )
اما ظاهر كلام صاحب مدارك بيانگر تأمّل ايشان ، بلكه جواز احتياط و تكرار عبادت در مسئلهء اخير است . و شايد ايشان در تمام مسائل ( اشتباه آب مطلق به مضاف ، اشتباه قبله و اشتباه ثوب طاهر ) تأمل داشته باشند ،
زيرا مسئلهء اخير خصوصيّتى ندارد ( چون هر سه مسئله از يك وادى هستند )
( سخن در احتياطى كه متوقّف بر تكرار نيست )
( سخن در احتياطى كه متوقّف بر تكرار نيست )
اما اگر احتياط ( در عبادت ) متوقّف بر تكرار آن نباشد ، مثل هنگامى كه نماز را با تمام محتملاتش و با تمام آنچه ممكن است جزء باشد اتيان كنند .
على الظّاهر اتّفاق و اجمالى ( در اين فرض ) بر منع از احتياط و وجوب تحصيل يقين تفصيلى در ميان نيست .
امّا اعتقاد مشهور به منع و وجوب تحصيل يقين تفصيلى هم بعيد نيست ، بلكه ظاهر كلام سيد رضى ( ره ) در مسئلهء جاهل به وجوب قصر و ظاهر تقرير برادرش سيد مرتضى ( ره ) ثبوت اجماع ( علماء ) است بر بطلان نماز كسى كه احكام آن را نمىداند .
سپس شيخ مىفرمايد :
تمام اين ( مطالب و احكام ) در ارتباط با تقديم علم تفصيلى بر علم اجمالى و عدم وجوب تقديمش برآن بود
تشريح المسائل * علم اجمالى چگونه علمى است ؟
ج : عبارتست از : آگاهى مكلف از واقع به صورت مجمل و سربسته ميان اين آن .
فى المثل : به‌طور اجمال مىداند كه ، در واقع و در عصر غيبت يا جمعه واجب است يا ظهر ، لكن مشخصا نمىداند كدام‌يك از آن دو واجب مىباشد .
* علم تفصيلى چگونه علمى است ؟
ج : عبارتست از : انكشاف صددرصد و بدون ابهام واقع براى مكلّف
فى المثل : مىداند كه در عصر غيبت ، معيّنا نماز جمعه واجب است
* شك چيست ؟
ج : مستور بودن صددرصد واقع براى مكلّف به نحوى كه اجمالا و تفصيلا راهى به‌سوى واقع ندارد .
فى المثل : شك دارد كه آيا در عصر غيبت ، جمعه واجب است يا نه