رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٣٩
نقد شيخ به صاحب فصول
1 - عقلاء مردم كه تنها از طريق متعارفه ، به امرى قطع و يا ظنّ حاصل مىنمايند .
يعنى : از راه كتاب ، سنت معتبره ، اجماع محصّل و يا قرائن قطعيّه ، قطع به حكم حاصل كردن و از راه خبر ثقه و ظواهر قران ظنّ به حكم پيدا مىكنند .
* راه غير متعارف و غير معتاد در تحصيل قطع و ظن به چه معناست ؟
ج : بدين معناست كه :
از راه خبر ثقه يا ظواهر قطع حاصل شود يا از راه قول فاسق و مجملات ظنّ پيدا شود
2 - اهل وسواس و ديرباورانى كه در هر چيزى تشكيك مىكنند .
يعنى : نه از طرق غير متعارفه قطع يا مظنّه براى آنها حاصل مىشود و نه از طرق متعارفه نسبت به امرى ( حتما ) قطع و يا ظنّ پيدا مىكنند
3 - اهل قطّاع كه آنفا شرح آن گذشت
* مسئله اصلى اين مبحث چيست ؟
ج : اينست كه : آيا قطع قطّاع و كثير القطع ، مانند قطع افراد ميانه‌رو حجّت و واجب الاتّباع است يا نه ؟ به عبارت ديگر :
بحث در اينست كه : آيا قطع قطّاع مطلقا حجّت است ؟ حتّى اگر از طريق غير متعارف حاصل شود و يا تنها قطعهايى كه از راه معتاد و متعارف حاصل شود حجت‌اند ؟
* وجه عدم اعتبار قطع قطّاع از نظر كاشف الغطاء چيست ؟
ج : اينست كه : وقتى چنين كسى از هر سبب ناپسندى قطع پيدا مىكند مستلزم اينست كه ، در دست‌يابى به واقع مرتكب خطاهاى فراوان شود
* تنظير كاشف الغطاء در اين مسئله چيست ؟
ج : مشروط بودن حجيّت خبر عادل به قوّهء ضبط است چه آنكه صرف عدالت در رسيدن به واقع و نشان دادن آن كافى نيست .
* مبناى اين نظر كاشف الغطاء چيست ؟
ج : قياس كثير القطع و الظّن به كثير الشك است ، چه اينكه در كشف الغطاء مىگويد : انسان كثير الشّك نبايد به شك خود اعتنا كند بعد فرموده است كه : كثير القطع نبايد به قطع خود اعتنا نمايد و كثير الظنّ نيز به ظنش اعتبارى نمىباشد .
* نظر جناب شيخ پيرامون اين عبارت كاشف الغطاء كه فرمود ( كثير الشك لا اعتبار بشكه ) چيست ؟
ج : اين كلام كاشف الغطاء را مىپذيرد ، زيرا از آن عبور كرده به مطلب ايشان پيرامون ظنّ سخن مىگويد : چرا كه ؟
اولا : ادلّه‌اى از قبيل : اذا شككت فابن على الاكثر يا اركع ركعتين بالفاتحة