رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١
اقسام مكلّف نسبت به حكم شرعى
* مراد شيخ از مكلف مجتهد در اين مقام ، مكلف شأنى است يا فعلى و چرا ؟
ج : مكلّف شأنى است زيراكه :
مكلّف فعلى حالت التفات و توجّه را دارد و حال آنكه شيخ فرمود : « اذا التفت »
* التفات بر چند قسم است ؟
ج : بر دو قسم است : 1 - اجمالى 2 - تفصيلى
* مراد از التفات اجمالى چيست ؟
مراد علم اجمالى مجتهد است به اينكه فلان موضوع مورد توجّهش در اسلام داراى حكمى از احكام مىباشد و لكن تفصيلا آن را نمىداند .
* مراد از التفات تفصيلى چيست ؟
ج : اين است كه : مجتهد بعد از فحص در ميان منابع و مدارك احكام درمىيابد كه فلان امر حكم فلان موضوع است كه اين دريافت يا به صورت قطع است يا به صورت ظنّ و يا شك
* مراد شيخ از التفات در متن كدام‌يك از التفات اجمالى و تفصيلى است و چرا ؟
ج : مراد التفات اجمالى مىباشد زيراكه :
اگر التفات تفصيلى باشد ، بعد الفحص بيش از يك حالت در آن متصوّر و متحقّق نيست و لكن در التفات اجمالى و قبل الفحص سه حالت براى مكلف متصوّر است و آن عبارت است از اينكه :
پس از كنكاش در منابع احكام يا قاطع مىشود يا ظان و يا شاك .
* ظن بر چند قسم است ؟
ج : اجمالا بر دو قسم است 1 - ظن معتبر 2 - ظن غير معتبر
* چه تفاوتى ميان ظن غير معتبر و شك وجود دارد ؟
ج : 1 - ظن غير معتبر در حكم شك است عند المشهور
يعنى : دستورالعمل‌هايى كه عند الشك محل رجوع مكلفين هستند ، عند الظن غير معتبر نيز محل رجوع مىباشند .
2 - بعضى شك را اعم از شك متساوى الطرفين و ظن غير معتبر مىدانند
3 - بعضى هم شك را در معناى مستقل خودش در نظر مىگيرند و ظن غير معتبر را از نظر حكم به شك ملحق مىسازند .
* چرا جناب شيخ براى بيان مجارى اصول عمليه دو عبارت آورده است ؟
ج : زيرا عبارت اول جناب شيخ داراى اشكال است
* عبارت يا بيان اول شيخ در حصر اصول چهارگانه چه بود ؟