سفرنامه جكسن ( ايران در گذشته وحال ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٧
گرانكوه بهستان و صعود از آن براى خواندن سنگنبشتهء ميخى داريوش 14
آغازى آن
u
است ، نه چنان كه بعضى ، از جمله فوى ( نشريهء تحقيقات زبانشناسى مقايسه‌اى ، 35 . 45 ، شمارهء 1 ؛ و 37 . 502 ) ، حدس زده‌اند
apariy
، كه ترجمهء عيلامى آن نيز مورد بحثهاى بسيار واقع شده است . بنابراين ، اولين
upariy
به همان صورت كه در متن راولينسن آمده صحيح است و بايد به همان صورت باقى بماند . در مورد
upariy
دوم نيز ، كه خيلى روشنتر است ، به همين نتيجه رسيدم . در يادداشتهايم در بالاى حرف
u
و قسمتى از
p
و
y
اين كلمه نوشته‌ام : « كاملا صحيح است . » در زير قسمت
pari
افزوده‌ام « سخت خراب شده است . » اما در روز بعد كه هوا روشنتر بود ، شكل كلمه كاملا واضح شد ، و لذا من دربارهء آن نوشتم « كاملا درست است . » بنابراين
upariy
دوم هم مانند
upariy
نخست ، همچنانكه در متن راولينسن آمده است ، باقى مىماند .
در بررسى كلمه‌اى كه بين اين دو واژه بود اضطراب و هيجانى عجيب داشتم زيرا مىخواستم بدانم كه قرائت آن چنان كه در متن چاپ راولينسن آمده
abis ? t m
است يا چنان كه در تكملهء او آمده
abas ? t m
؛ و يا چنان كه فوى حدس زده است
rs ? tam
( رجوع كنيد به يادداشتهاى من در مقاله‌اى كه پيشتر بدان ارجاع دادم : مجلهء انجمن خاورشناسى امريكا ، شمارهء 21 ، صفحات 169 ، 172 - 175 ) . در بررسى آن دقت و احتياط زياد مبذول داشتم ، و پس از آنكه به مطالعهء يك‌يك حروف مىپرداختم ، صلاح در آن مىديدم كه به كارى ديگر پردازم ، و آنگاه دوباره به امتحان و بررسى يادداشتها و طرحهايى كه از حروف كلمه كشيده بودم بازگردم . بارها اين كار را كردم . نخست بايد بگويم كه در اين كلمه حرف
i
وجود ندارد ، و بنابراين قرائت آن به صورت
abis ? t m
به كلى مردود است .
پس دو شق باقى مىماند ، يكى قرائت راولينسن به صورت
abas ? t m
و ديگر حدس فوى به صورت
rs ? t m
. بنابراين ، نكتهء اصلى اينجاست كه آيا در متن صخره حرف
r
آمده است يا حرف
b
، زيرا بقيهء حروف كلمه يعنى
a . s ? t m
، چنان كه يادداشتهاى من نشان مىدهد ، كاملا روشن و قرائت آن درست و مسلم است . مشكل عمده در انتخاب يكى از اين دو حرف له شده است ، يعنى شكل ميخى حرف ، فقط دو ميخ موازى افقى و يك ميخ عمودى ، يعنى
b
است يا يك ميخ افقى كوچك هم در وسط دو ميخ موازى قرار دارد ، يعنى حرف
r
است . در اينجا بلافاصله بايد متذكر شوم كه فاصلهء دو ميخ موازى از هم ، چه ميخ كوچك ثالث بين آنها باشد و چه نباشد ، بر خلاف آنچه در نمودار چاپى بالا مىبينيد ، چندان تفاوتى با هم ندارند . من بخصوص در اين مورد دقت كردم و عكسى نيز كه از روى لبه از اين قسمت كتيبه گرفتم اين مطلب را تأييد مىكند . بنابراين ميخ وسطى