دارو مسئله پزشكى قرن ( فارسى ) — الصفحة ٢٧١
نااميد شدن ديابت‌شناسان فرانسه
دانشمندان ما آن‌قدر غرب‌زده بودند كه احدى از آنها جرأت نمىكرد در برابر دانشمندان اروپا عرض اندام كند چه رسد به اينكه به مخالفت با عقايد آنان برخيزد . ولى پس از گذشت اين مدت دراز كم‌كم قلمها به جريان افتاد و كسانى جرأت ابراز وجود پيدا كردند و آن بت بزرگ غرب‌زدگى پايه‌هايش متزلزل شد .
كم‌كم از طرف نويسندگان و استادان مقالاتى بسيار جالب و آموزنده در اين زمينه منتشر مىشد و يكى از برجسته‌ترين آنها به قلم استاد دانشمند دكتر محمود صناعى بود كه به سال 1348 تحت عنوان « كهنه و نو » در مطبوعات منتشر گرديد و امروز پس از گذشت شانزده سال باز هم براى خوانندگان تازگى دارد و جاى آن است كه تا قطع كامل ريشه غرب‌زدگى ، هرچند وقت يك بار تجديد چاپ شود .
در قسمتى از مقاله مزبور چنين آمده است :
« كهنه‌پرستى و دشمنى با هرچه نو است نشانه خشك بودن سرچشمه ذوق و فكر است زيرا تحول خاصيت موجود زنده است ، ازاين‌رو در بند گذشته و كهنه ماندن و از نوآمده روگردانيدن علامت زوال نيروى حيات و حاكى از اين است كه پيرى و فرتوتى بر اعضاء و جوارح فرد و جامعه مستولى شده است . كهنه پرستيدن و دربند اين پرستش ماندن يعنى دشمنى با پيشرفت تمدن و فرهنگ ، زيرا تمدن و فرهنگ زنده زاينده و جنبنده است و هردم تجليات نو دارد .
اما نو خواستن و جز نو نخواستن و از هرچه كهنه است تنها به علت اينكه كهنه است انزجار داشتن نيز در فرد و جامعه نشانهء نارسى فكر و ذوق و نداشتن رشد و بلوغ است اگر اين تمايل به صورت مفرط در فرد و جامعه ديده شود حاكى از اختلال مشاعر و به هم خوردن اعتدال روانى است . صورت مفرط اين تمايل دشمن بودن با ميراث علم و فرهنگ و هنر و مخالفت با ودايع گرانبهايى است كه تمدن بشر قرنها ساخته و پرداخته و براى ما به جا گذاشته است »
و در جاى ديگر مىنويسد :
« اغلب معتقديم كه بايد از تمدن مغرب‌زمين هزاران نكته و دقيقه فراگرفت ، لكن شايد هم متوجه نباشيم كه در طلب تازه و نو نبايد چنان از خود بىخبر شويم كه فراموش كنيم از روزگار كهن ميراث و ودايعى براى ما به جا مانده است كه اگر جهانيان احترامى براى ما داشته باشند از اين بابت است و اگر در اجتماع ملل ما را ملتى به شمار آورند هم بسبب اين ميراث گرانبها است . مانند باغبانى كه ناگهان ديوار باغ او فروريزد و باغ پرگل و پردرخت همسايه را ببيند ، چنان مجذوب تماشاى باغ همسايه شديم كه از ياد برده‌ايم در فلان گوشه باغ ما درخت كهنسالى است كه در باغ همسايه هم نظير آن را نتوان يافت و اى بسا كه زيبايى و وقار و ميوه و سايه او مايه رشك باغبان همسايه باشد . فراموش كرده‌ايم كه در گوشه ديگر درخت گلى است كه به رنگ و بوى گل او در باغ همسايه