دارو مسئله پزشكى قرن ( فارسى ) — الصفحة ١٥٢
اقدامات سازمان بهداشت جهانى براى جلوگيرى از زيان داروها
اقدامات سازمان بهداشت جهانى براى جلوگيرى از زيان داروها
اقدامات سازمان بهداشت جهانى براى جلوگيرى از زيان داروها
در سال 1960 ميلادى حادثه‌اى عجيب و بىسابقه در جهان پزشكى اتفاق افتاد كه بيدرنگ در كليه كشورهاى جهان ، با سرعت هرچه تمامتر ، بازتاب يافت و هياهو و غوغاى آن ، از لحاظ اهميت ، همه حوادث و رويدادها را تحت الشعاع خود قرار داد . اين حادثه عجيب و بىسابقه ، به دنيا آمدن هزاران نوزاد ناقص الخلقه از مادرانى بود كه در دوران باردارى قرصهاى آرام‌بخش و خواب‌آورى از نوع تاليدوميد خورده بودند . تا آن زمان ، در تاريخ پزشكى و داروسازى ، بطور مسلم ، حادثه‌اى چنين با هياهو كه براى افراد بشر اهميتى حياتى داشت ، پيدا نشده بود . مجلهء معروف سلكسيون ( ريدرزدايجست ) شمارهء مورخ ژانويهء 1969 ماجراى تاليدوميد را ( پس از ده سال از گذشت آن ماجرا ) در سرمقالهء خود شرح داده است كه فقط چند جمله از آن در زير نقل مىشود :
آيا به خاطر داريد كه در سال 1960 ، بناگاه ، در چندين كشور ، متجاوز از ده هزار نوزاد ناقص الخلقه به دنيا آمدند كه بعضىها بىبازو بودند و برخى كر كامل به دنيا آمدند و بسيارى نقص‌هايى در بدن خود داشتند كه به هيچ وجه درمان‌پذير نبود و علت همهء اينها اين بود كه مادرانشان در ابتداى دوران باردارى دارويى آرام‌بخش به نام تاليدوميد خورده بودند .
در مجلهء علمى نظام‌پزشكى ايران شمارهء يك مورخ اسفندماه 1348 مقاله‌اى به قلم دكتر عباس پوستى ( از گروه فارماكولوژى دانشكدهء پزشكى دانشگاه تهران ) با عنوان ( اثر ژنتيك داروها ) درج شده است كه از لحاظ اهميتى كه مطالعه آن براى پزشكان دارد به درج قسمتى از آن مىپردازد :
معمولا وقتى يك مادهء شيميايى جديد از طرف كارخانهء سازنده معرفى مىشود ، اثرات فيزيولوژيك و فارماكولوژيك آن ابتدا بر حيوانات بررسى شود و پس از شناسايى كامل از متابوليسم ، عوارض و مسموميت آن ، در صورت بىخطر بودن و داشتن نتايج درمانى رضايت‌بخش ، اجازهء مصرف آن براى انسان صادر مىگردد ولى با وجود تمام اين مراسم چه بسا دارويى كه از تمام مراحل آزمايشى و شاهدهاى بازبينى بىعيب گذشته و حتى مصرف عمومى فراوانى نيز پيدا كرده است ، مع ذلك از لحاظ بيولوژيكى جديدى فعاليت نوظهورى نشان مىدهد كه در موقع انجام شواهد مربوط مخفى مانده است . براى مثال كافى است از داروى تراتوژن معروف ، يعنى تاليدوميد ، نام ببريم و چنان كه مىدانيم يكى از داروهاى پرمصرف مسكن حاملگى بود كه تمام مراحل آزمايشى را پشت سر گذاشته بود و متأسفانه پس از چند سال كه در نزد هزاران خانواده مصرف شد ، اثرات بهنجار آن به ثبوت رسيد و به‌طورىكه آمار نشان داد تنها در آلمان ده