شرح بوستان ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٤

حكايت ( 6 ) [ يكى پارسا سيرت حق‌پرست . . . . ]

سر هوشمندش چنان خيره كرد ، * كه سودا دل روشنش تيره كرد

همه شب در انديشه : كاين گنج و مال ، * در او تا زيم ، ره نيابد زوال

دگر قامت ( 1 ) عجز از بهر خواست ، * نبايد بر كس دو تا كرد و راست

سرايى كنم پاىبست از رخام ( 2 ) ، * درختان سقفش همه عود خام

يكى حجره ، خاص از پى دوستان ، * در حجره اندر سرا بوستان

بفرسودم از رقعه بر رقعه دوخت * تف ديگدان چشم و مغزم بسوخت

دگر زيردستان پزندم خورش * به راحت دهم روح را پرورش

به سختى بكشت اين نمد بسترم * روم زين سپس عبقرى ( 3 ) گسترم

خيالش خرف ( 4 ) كرد و كاليوه ( 5 ) رنگ * به مغزش فروبرده خرچنگ چنك

فراغ مناجات و رازش نماند * خور و خواب و ذكر و نمازش نماند

به صحرا برآمد سر از عشوه مست * كه جايى نبودش قرار نشست

يكى بر سر گور گل مىسرشت * كه حاصل كند زان گل گور خشت

به انديشه لختى فرو رفت پير : * كه اى نفس كوته‌نظر ، پند گير

چه بندى درين خشت زرين دلت ؟ * كه يك روز خشتى كنند از گلت

طمع را نه چندان دهانست باز ، * كه بازش نشيند به يك لقمه آز

بدار ، اى فرومايه ، زين خشت دست * كه جيحون نشايد به يك خشت بست

تو غافل در انديشهء سود و مال ، * كه سرمايهء عمر شد پايمال

. . . . . . . . . .

( 1 ) . دگر قامت عجز از بهر خواست . . . : ديگر از روى عجز براى درخواست و توقع پيش كسان قامت خود را خم و راست نخواهم كرد .

( 2 ) . رخام : سنگ مرمر .

( 3 ) . عبقرى : يك نوع جامهء ابريشمى ، نوعى فرش ابريشمى . معنى اصلى آن بزرگ قوم و هر چيز بهتر و كامل‌تر است . اين لفظ در قرآن مجيد در سوره الرحمن با معنى فرش ابريشمى مذكور است ، امروزه عبقرى را مرادف با نابغه به كار مىبرند .

( 4 ) . خرف : ( با فتح اول و كسر ثانى ) لفظ عربى ، نادان .

( 5 ) . كاليوه رنگ : گيج‌كننده - سرگشته ( رنگ در اينجا به معنى گونه و شبيه است )