شرح بوستان ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٦

حكايت ( 10 ) [ بتى ديدم از عاج در سومنات . . . . ]

كه مرهم نهادم ( 1 ) نه در خورد ريش * كه در خورد اكرام و انعام خويش

كه اين شكر نعمت بجاى آورم * وگر پاى گردد به خدمت سرم

فرج يافتم بعد از آن بندها ، * هنوزم بگوشست آن پندها

يكى آنكه هرگه كه دست نياز ، * برآرم به درگاه داناى راز ،

به ياد آيد آن لعبت‌چينيم * كند خاك در چشم خود بينيم

بدانم كه دستى كه برداشتم ، * به نيروى خود بر نيفراشتم

نه صاحبدلان ( 2 ) دست برميكشند ، * كه سررشته از غيب در ميكشند

در خير باز است و طاعت ، و ليك * نه هركس تواناست بر فعل نيك

همين است مانع كه در بارگاه ، * نشايد شدن جز بفرمان شاه

كليد قدر نيست در دست كس * تواناى مطلق خدايست و بس

پس اى مرد پوينده بر راه راست ، * ترا نيست منت ، خداوند راست

چو در غيب ، نيكو نهادت سرشت ، * نيايد ز خوى تو كردار زشت ،

ز زنبور كرد اين حلاوت پديد ، * همان كس كه در مار زهر آفريد

چو خواهد كه ملك تو ويران كند ، * نخست از تو خلقى پريشان كند

وگر باشدش بر تو بخشايشى ، * رساند بخلق از تو آسايشى

تكبر مكن بر ره راستى * كه دستت گرفتند و برخاستى

سخن سودمند است اگر بشنوى * به مردان رسى گر طريقت ( 3 ) روى

مقامى بيابى گرت ره دهند ، * كه برخوان عزت سماطت نهند

و ليكن نبايد كه تنها خورى * ز درويش درمانده يادآورى

فرستى مگر رحمتى برپيم * كه بركردهء خويش واثق نيم

. . . . . . . . . .

( 1 ) . كه مرهم نهادم . . . : بر زخم من بيش از حد معمول مراقبت كردى و زخم را به بهترين وجه مرهم گذاشتى . مقصود آنكه ابو بكر بن سعد ، بيش از آنچه جهت رفع پريشانى و تأثر شيخ لازم بوده به او عنايت فرموده است .

( 2 ) . نه صاحبدلان . . . : عارفان و اصحاب قلوب كه همواره دست دعا و تضرع به درگاه احديت دارند ، از توفيق غيبى بهره‌ورند ، گويى كه از جهان غيب به ايشان ريسمانى پيوسته كه در نتيجهء كشش آن ريسمان ، همواره دست بدرگاه الهى دارند . و عمل ايشان شبيه است به دست برآوردن بت سومنات .

( 3 ) . به مردان . . . : در نسخهء تصحيح‌شدهء علىيف چنين ضبط شده است :

« كه گر خاركارى سمن ندروى » .