شرح بوستان ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٤

حكايت ( 10 ) [ بتى ديدم از عاج در سومنات . . . . ]

مغان تبه رأى ناشسته روى ، * به دير آمدند از درو دشت و كوى

كس از مرد در شهر و از زن نماند ، * در آن بتكده جاى درزن ( 1 ) نماند

من از غصه رنجور و از خواب مست ، * كه ناگاه تمثال برداشت دست

به يك‌بار از ايشان برآمد خروش * تو گفتى كه دريا برآمد به جوش

چو بتخانه خالى شد از انجمن ، * برهمن نگه كرد خندان به من :

كه دانم ترا پيش مشكل نماند * حقيقت عيان گشت و باطل نماند

چو ديدم كه جهل اندرو محكم است ، * خيال محال اندرو مدغم ( 2 ) است ،

نيارستم از حق دگر هيچ گفت * كه حق ز اهل باطل ببايد نهفت

چو بينى زبردست را زيردست ، * نه مردى بود پنجهء خود شكست

زمانى بسالوس گريان شدم ، * كه من زانچه گفتم پشيمان شدم

بگريه دل كافران كرد ميل * عجب نيست سنگ ار بگردد به سيل

دويدند خدمت‌كنان سوى من * به عزت گرفتند بازوى من

شدم عذرگويان بر شخص عاج * به كرسى زر كوفت بر تخت ساج ( 3 )

بتك ( 4 ) را يكى بوسه دادم به دست * كه لعنت بر او باد و بر بت‌پرست

به تقليد ، كافر شدم روز چند * برهمن شدم در مقالات زند ( 5 )

چو ديدم كه در دير گشتم امين ، * نگنجيدم از خرمى در زمين

در دير محكم ببستم شبى ، * دويدم چپ و راست چون عقربى

نگه كردم از زير تخت و زبر * يكى پرده ديدم مكلل ( 6 ) به زر

پس پرده مطرانى ( 7 ) آذرپرست ، * مجاور سر ريسمانى به دست

. . . . . . . . . .

( 1 ) . درزن : سوزن - در نسخهء ميرخانى « جاى ارزن » ضبط شده است .

( 2 ) . مدغم : ( اسم مفعول از ادغام ) درهم كوفته .

( 3 ) . ساج : نوعى درخت كه چوبش بادوام و بسيار محكم است و زركوفت بمعنى زر كوفته است

( 4 ) . بتك : مصغر بت .

( 5 ) . زند : تفسير پهلوى اوستا ، مأخوذ از « ژنتى » بمعنى گزارش .

( 6 ) . مكلل : ملبس به اكليل ( تاج ) .

( 7 ) . مطران : ( با فتح يا كسر اول ) : رئيس روحانيت مسيحى بالاتر از اسقف و پائين‌تر از « پاپ » .