شرح بوستان ( فارسى ) — الصفحة ٣٣
[ ديباچه بوستان ]
[ ديباچه بوستان ]
[ ديباچه بوستان ]
بسم اللّه الرّحمن الرّحيم شرح بوستان
به نام خداوند جان آفرين * حكيم سخن ( 1 ) در زبان آفرين
خداوند بخشندهء ( 2 ) دستگير * كريم خطابخش پوزش ( 3 ) پذير
عزيزى كه هركز درش ، سر بتافت ( 4 ) ، * به هر در كه شد هيچ عزت نيافت
( 1 ) . سخن در زبان آفرين : آفرينندهء سخن در زبان آدمى . اشاره دارد به آيات اول تا چهارم از سورهء « الرَّحْمنُ عَلَّمَ الْقُرْآنَ خَلَقَ الْإِنْسانَ عَلَّمَهُ الْبَيانَ » . ترجمه : خداوند بخشنده ، قرآن را به پيغمبر آموخت يا خواندن را به آدمى ياد داد . آدمى را آفريد و او را بيان آموخت . بيان . وسيله‌ايست كه از ما فى الضمير حكايت كند و انديشه‌هاى يكى را براى ديگران روشن سازد ، از اين‌رو بيان شامل اشاره و گفتار و نوشتن هر سه مىشود . نيز اشاره به آيهء سى و چهارم از سورهء بقره دارد : « وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها »
( 2 ) . بخشنده : بخشنده معادل رحمن است .
( 3 ) . پوزش : اسم مصدر از فعل پوزيدن به معنى عذر خواستن و توبه كردن فعل آن در منظومهء ويس و رامين به كار رفته است .
( 4 ) . عزيزى كه هركز درش سر بتافت . . . : خداوند غالب و نيرومندى كه هركس از درگاه او سرباز زند و به غير او توجه كند ، عزت نمييابد و خوار و گمراه مىشود .
اشاره است به اين حديث « ضل سعى من استعان به غير اللّه » ترجمه : كوشش كسى كه از غير خدا يارى خواهد ، به هدر رفته است . بتافت و يافت فعل ماضى هستند لكن در جمله‌هاى شرطى عربى و فارسى ، فعل ماضى بر معنى مضارع پيگير دلالت دارد .