شرح بوستان ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٤

حكايت ( 13 ) [ رباخوارى از نردبانى فتاد . . . . ]

پسر چند روزى گرستن ( 1 ) گرفت * دگر با حريفان ( 2 ) نشستن گرفت

به خواب اندرش ديد و پرسيد حال : * كه چون رستى از حشر و نشر و سؤال ( 3 ) ؟

بگفت : اى پسر ، قصه بر من مخوان ، * به دوزخ درافتادم از نردبان

نكوسيرتى بىتكلف برون ( 4 ) ، * به از نيكنامى خراب اندرون

به نزديك من ، شبرو راهزن ، * به از فاسق پارسا پيرهن

يكى بر در خلق ، رنج ( 5 ) آزماى ، * چه مزدش دهد در قيامت خداى !

ز « عمرو » اى پسر چشم اجرت مدار * چو در خانه « زيد » باشى به كار

نگويم تواند رسيدن بدوست ( 6 ) ، * درين ره جز آن‌كس كه رويش در اوست

ره راست رو تا به منزل رسى * تو بر ره نه اى زين قبل ( 7 ) واپسى

چو گاوى كه ( 8 ) عصار ، چشمش ببست ، * دوان تا بشب ، شب همانجا كه هست

كسى گر بتابد ز محراب روى ، * به كفرش گواهى دهند اهل كوى

تو هم پشت بر قبله‌اى در نماز ، * گرت در خدا نيست روى نياز

درختى كه بيخش بود برقرار ، * بپرور ، كه روزى ، دهد ميوه بار

. . . . . . . . . .

( 1 ) . گرستن : ( مخفف گريستن ) : گريه كردن .

( 2 ) . حريفان : حريف به معنى هم‌پيشه اما در اينجا مراد دوستان عيش و عشرت است جمع حريف مىشود حرفاء .

( 3 ) . سؤال : در اينجا پرسش پس از مرگ دربارهء اعمالى كه در اين جهان انجام شده ، مراد از حشر و نشر و سؤال رويدادهاى پس از مرگ است .

( 4 ) . بىتكلف برون : مراد كسى است كه از تكلفات صوفيانه ظاهرش پيراسته است و فى المثل خرقه در بر ندارد .

( 5 ) . بر در خلق رنج آزماى : كسى كه به درگاه مخلوق ، خود را زحمت ميدهد و اجير مىشود .

( 6 ) . بدوست : به او است .

( 7 ) . زين قبل : از اين جهت .

( 8 ) . چو گاوى كه عصار چشمش ببست : اشاره است به گفتهء حضرت على ( ع ) « المتعبد به غير علم كحمار الطاحونة يدور و لا يبرح من مكانه » .

ترجمه : عبادت‌كنندهء بىدانش همچون خر آسياست كه پيرامون خود ميگردد و از جاى خود جدا نميشود .