شرح بوستان ( فارسى ) — الصفحة ٢٤١

حكايت ( 4 ) [ شنيدستم از راويان كلام . . . . ]

نه چشمى چو بينندگان راست‌رو * نه گوشى چو مردم نصيحت‌شنو ( 1 )

چو سال بد ، از وى خلايق نفور * نمايان ( 2 ) به هم چون مه نو ز دور

هوا و هوس خرمنش سوخته * جوى نيكنامى نيندوخته

سيه‌نامه چندان تمتع براند ، * كه در نامه جاى نبشتن نماند

گنهكار و خود راى و شهوت‌پرست * به غفلت شب و روز مخمور و مست

شنيدم : كه عيسى درآمد ز دشت ، * به مقصورهء ( 3 ) عابدى برگذشت

به زير آمد از غرفه ، خلوت‌نشين ، * به پايش درافتاده سر بر زمين

گنهكار برگشته اختر ، ز دور * چو پروانه حيران در ايشان ز نور

تأمل به حسرت‌كنان شرمسار * چو درويش در دست سرمايه‌دار

خجل زير لب عذرخواهان بسوز * ز شبهاى در غفلت آورده روز

سرشك غم از ديده باران چو ميغ : * كه عمرم به غفلت گذشت اى دريغ !

برانداختم نقد عمر عزيز ، * به دست از نكويى نياورده چيز

چو من زنده هرگز مبادا كسى ، * كه مرگش به از زندگانى بسى

برست آنكه در عهد طفلى بمرد * كه پيرانه‌سر ، شرمسارى نبرد

گناهم ببخش اى جهان‌آفرين ، * كه گر با من آيد ، فبئس القرين ( 4 )

نگون مانده از شرمسارى سرش * روان آب حسرت به روى و برش

درين گوشه نالان گنهكار پير : * كه فرياد حالم رس اى دستگير ،

. . . . . . . . . .

- است كه از دود به جاى ميماند . مراد اين است كه با نداشتن عبادت و عمل نيك به دودهء سياه گناهان بىمايگى خود را اندوده بود . در بعضى نسخه‌ها بجاى « به ناداشتى » « به نادانشى » كه به معنى جهالت است آمده . لكن اين‌چنين تركيب در گلستان و بوستان سابقه ندارد .

( 1 ) . نه چشمى چو بينندگان . . . : در بعضى نسخه‌ها « نه پايى چو پويندگان راست‌رو » .

( 2 ) . نمايان به هم چون مه نو ز دور : مانند هلال از دور انگشت‌نما بود .

( 3 ) . مقصوره : خانهء كوچك ، عبادتگاه كوچك كه از مردم بر كنار باشد .

( 4 ) . فبئس القرين : عبارت قرآنى « آيه 38 از سوره زخرف » يعنى بد است اين همدم و دمساز . « بئس » فعل ذم عربى است و جامد است .