شرح بوستان ( فارسى ) — الصفحة ١٩٨

حكايت ( 23 ) [ يكى زهرهء خرج كردن نداشت . . . . ]

ببوسى ( 1 ) گرت عقل و تدبير هست ، * ملك‌زاده را در نواخانه دست ،

كه روزى برون آيد از شهربند ( 2 ) ، * بلنديت بخشد ، چو گردد بلند

مسوزان درخت گل اندر خريف ( 3 ) ، * كه در نوبهارت نمايد ظريف

يكى زهرهء خرج كردن نداشت * زرش بود و ياراى خوردن نداشت

نه خوردى كه خاطر برآسايدش * نه دادى ، كه فردا به كار آيدش

شب و روز در بند زر بود و سيم * زر و سيم در بند مرد لئيم

بدانست روزى پسر در كمين ، * كه ممسك كجا كرد زر در زمين

ز خاكش برآورد و بر باد داد * شنيدم كه سنگى در آنجا نهاد

جوانمرد را زر بقايى نكرد * به يك دستش آمد به ديگر بخورد

كزين كمزنى ( 4 ) بود ناپاكرو * كلاهش به بازار و ميزر ( 5 ) گرو

نهاده پدر چنگ ، بر ناى ( 6 ) خويش * پسر چنگى و نايى ( 7 ) آورده پيش

پدر زار و گريان همه شب بخفت * پسر بامدادان بخنديد و گفت :

زر از بهر خوردن بود اى پدر * ز بهر نهادن چه سنگ و چه زر

زر از سنگ ( 8 ) خارا برون آورند ، * كه با دوستان و عزيزان خورند

زر اندر كف مرد دنياپرست ، * هنوز اى برادر به سنگ اندرست

چو در زندگانى بدى ( 9 ) با عيال ، * گرت مرگ خواهند ، از ايشان منال

( 1 ) . ببوسى گرت . . . : اگر عقل و هوش داشته باشى ، شاهزاده را در نوانخانه هم توانى شناخت و دست او را خواهى بوسيد . چنان كه ، مولوى فرمايد :

ديده خواهم تا كه باشد شه‌شناس * تا شناسد شاه را در هر لباس

( 2 ) . شهربند : زندان ، محاصره . در متن علىيف « حبس و بند » ضبط شده .

( 3 ) . خريف : لفظ عربى : پاييز .

( 4 ) . كمزنى : بدآورى در قمار ، خود را كم شمردن .

( 5 ) . ميزر : ( لفظ عربى ) : زير جامه .

( 6 ) . چنگ بر ناى : چنگ بر گلو - در نهايت مضيقه .

( 7 ) . نايى : نىزن .

( 8 ) . زر از سنگ خارا برون آورند : نظير - و لكن معدن الذهب الرخام .

( 9 ) . بدى : بد هستى مراد از مصراع آن است كه اگر بر عيال خود تنگ ميگيرى .