شرح بوستان ( فارسى ) — الصفحة ١٩١

حكايت ( 19 ) [ ز بنگاه حاتم يكى پيرمرد . . . . ]

ز بنگاه حاتم يكى پيرمرد * طلب ده درم سنگ ( 1 ) فانيد ( 2 ) كرد

ز راوى چنان ياد دارم خبر ، * كه پيشش فرستاد تنگى شكر ( 3 )

زن از خيمه گفت اين چه تدبير بود * همان ده درم حاجت پير بود

شنيد اين سخن نامبردار طى * بخنديد و گفت : اى دلارام حى ( 4 ) ،

گر او در خور حاجت خويش خواست ، * جوانمردى آل حاتم كجاست ؟

چو حاتم به آزاد مردى دگر ، * ز دوران گيتى نيامد مگر ،

ابو بكر سعد آنكه دست نوال ، * نهد همتش بر دهان سؤال ( 5 )

رعيت پناها ، دلت شاد باد * به سعيت مسلمانى آباد باد

سرافرازد اين خاك فرخنده بوم * ز عدلت بر اقليم يونان ( 6 ) و روم

( 1 ) . ده درم سنگ : به وزن ده درم .

( 2 ) . فانيد : نوعى حلوا . هم‌ريشه است با لفظ

edineP

در فرانسه كه در اصل لاتينى

emuidneP

به معنى قند حاصل از جو بوده است و ريشهء اصلى آن يونانى است . مراد اينست كه پيرى از بار و بنه يا مؤسسه‌يى كه حاتم جهت نيازمندان تأسيس كرده بود ، درخواست ده درم حلوا كرد .

( 3 ) . تنگى شكر : يك بار شكر .

( 4 ) . حى : قبيله ، جمع آن ، احياء اضافهء دلارام به حى و اضافهء نامبردار به طى ، اضافه انتساب است .

( 5 ) . نوال ( با فتح اول ) : بخشش . يعنى همت او چنان و الا است كه پيشگيرى از سؤال و خواهش مىكند : پيش از سؤال و درخواست و پيش از آنكه سائل ، به بهاى آبروى خود دهان بگشايد ، بخشش لازم را انجام مىدهد .

( 6 ) . يونان : يونان ، نام مملكتى از اروپا در قسمت جنوبى جزاير بالكان . اين كشور تاريخ باستانى بسيار كهن دارد و از پنج هزار سال قبل از ميلاد ، مردم شمالى در آن ساكن شده‌اند و در هزارهء دوم پيش از ميلاد آثار مذهبى درخشان در اين سرزمين پيدا آمده . از زمان هخامنشيان تا اواخر دوران جانشينان اسكندر ، با ايران روابط جنگ و صلح داشته است .

يونان ، يكى از مراكز تمدن قديم است كه پس از فتح قسطنطنيه آثار آن مدنيت در اروپا جلوه‌گر -