شرح بوستان ( فارسى ) — الصفحة ١٥
قسمت اوّل تاريخچه حكايت‌پردازى
نمودار جامعه يا فردى خاص مىانگاشتند .
تا آنجا كه تاريخ ادبيات جهان نشان ميدهد ، « هزيود » « * » در قرن نهم پيش از ميلاد ، در يونان به اين كار دست زد و داستان بلبل و باز او هنوز در ادب يونان باقيست . پس از وى « استزى كور
rohcigetS
» را در پرداختن داستان حيوانات ميشناسيم ، و در سدهء ششم پيش از ميلاد « ازوپ » قصه‌هاى بسيارى شفاها پرداخت و بر شنوندگان خود القاء كرد و يادگار او در ادبيات جهان تا اين زمان باقيست و نوع خاصى از ادب كه امروزه فابل
elbaF
و در لاتين « فابولا » ناميده مىشود ، از ابداعات اوست . ميگويند : سقراط هنگامى كه مقيم زندان بود براى تفرج خاطر ، داستانهاى ازوپ را به نظم درآورد كه « دمتريوس فالريوس » آن منظومه را سى سال قبل از ميلاد منتشر ساخت . در قرن اول پس از تولد مسيح فدريوس ، به تقليد ازوپ داستانهايى ابداع كرد و در قرن چهارم باربيوس قصه‌هاى ازوپ را منظوم ساخت ، چنان كه در قرون وسطى سيصد و پنجاه و چهار قصه در ادبيات بنام ازوپ معروف بود و اين داستانها بنام رباعيات هم به زبان لاتين درآمده . مارى دو فرانس
) ccnarF ed iraM (
در قرن دوازدهم و عدهء زيادى در قرن شانزدهم از ازوپ پيروى كردند . فابلهاى ژان لافونتن ، شاعر فرانسه در قرن هفدهم در اين شيوه از تجليات نبوغ جهان ادب است كه در دوازده كتاب تدوين شده و خوشبختانه شاعرهء نغز سراى معاصر « بانو نيره سعيدى » چند قصه از فابلهاى لافونتن را در كسوت پارسى برشته نظم كشيده است و نيز « جلال الدوله ايرج ميرزا » و شاعره نامدار اراك « پروين اعتصامى » قطعاتى از آن را منظوم ساخته‌اند .
در اروپا هنوز فابل‌نويسى برجستگانى دارد . چنان كه فرانس نوهن
) ecnarF en ? ehoN (
به داستانهاى خود در هزار و نهصد و بيست و يك ، جنبهء كودكانه داده و گنوم دوهامل
) elmaH ed emonG (
در هزار و نهصد و سى و شش ، جنبهء اخلاقى را بر جنبه داستانى رجحان نهاده است . در انگلستان
gaB
و
nosnhoJ
و
rooM
در آلمان
gnisseL
و
trcblcB
و در اسپانيا
zurnauJ trairI ssamoT
و در ايتاليا ،
ittongiP
، و در روسيه
ketitironed goB F
و مخصوصا
volgrK
از فابوليست‌هاى بنامند
( * ) edoiseH