شرح بوستان ( فارسى ) — الصفحة ١٤٨

حكايت ( 28 ) [ حكايت كنند از جفاگسترى . . . . ]

ز تدبير پير كهن برمگرد * كه كارآزموده بود سالخورد

درآرند بنياد رويين ز پاى ، * جوانان به نيروى و پيران به راى ( 1 )

بينديش در قلب هيجا ( 2 ) مفر ( 3 ) * چه دانى ( 4 ) كه زان كه باشد ظفر ؟

چو بينى كه لشكر ز هم ( 5 ) دست داد ، * به تنها مده جان شيرين به باد

اگر ( 6 ) بركنارى به رفتن بكوش * وگر در ميان ، لبس دشمن بپوش

و گر خود هزارى و دشمن دويست ، * چو شب شد ، در اقليم دشمن ، مايست

شب تيره پنجه سوار از كمين ، * چو پانصد به هيبت به درد زمين ( 7 )

چو خواهى بريدن به شب راهها ، * حذر كن نخست از كمينگاه‌ها

ميان دو لشكر چو يك‌روزه راه ، * بماند ، بزن خيمه بر جايگاه ( 8 )

گر او پيشدستى كند ، غم مدار * ور افراسياب است ( 9 ) مغزش برآر

. . . . . . . . . .

( 1 ) . مراد اينست كه براى بركندن بنياد دژهاى رويين دو چيز لازم است : يكى نيروى جوانان ، ديگر تدبير و رأى پيران .

( 2 ) . هيجا : لفظ عربى به معنى جنگ .

( 3 ) . مفر : مخفف مفر « با تشديد راء » ، اسم مكان ، گريزگاه .

( 4 ) . از كجا مىدانى كه پيروزى نصيب كه خواهد شد ، بنابراين راه گريز را بر دشمن ببند .

( 5 ) . از هم دست دادن : به معنى پراكنده شدن .

( 6 ) . اگر بركنارى . . . هنگامى كه لشكر ميپراكند ، اگر در كنار هستى ، كوشش كن كه از ميدان جنگ بگريزى و اگر در ميان ميدانى لباسى از جنس لباس دشمن بر تن كن تا دشمن ترا لشكرى خود داند .

( 7 ) . در شب تاريك پنجاه سوار به نظر پانصد سوار مىنمايد و از هيبت خود زمين را مىشكافد .

( 8 ) . وقتى كه فاصلهء لشكر تو با لشكر دشمن ، به اندازهء دو روز راه باشد ، در آن جايگاه خيمه بزن .

( 9 ) . افراسياب : در پهلوى به معنى هراسناك يا كسى كه به هراس مياندازد . نام پادشاه داستانى توران است كه جنگهايش با ايرانيان در تاريخ داستانى ايران معروف است و در زمان كيخسرو گرفتار و كشته شد .