خمخانه وحدت ( فارسى ) — الصفحة ٠.١٧
تحقيقى پيرامون سير نهضت تصوف در دوره ايلخانان
تحقيقى پيرامون سير نهضت تصوف در دوره ايلخانان
تحقيقى پيرامون سير نهضت تصوف در دوره ايلخانان
همان‌طور كه در پنج مجلد تاريخ نهضتهاى فكرى ايرانيان به تفصيل شرح داده‌ام تصوف ايرانى واكنشى بود بر ضد فساد و اوضاع اجتماعى و اخلاقى و افتخار و مباهات اجدادى و دينى قوم غالب تازى كه فرمانرواى سياسى كشور ايران شده بودند ، و از سوى ديگر كوششى بود براى طهارت باطن بدون دادن امتياز به گروهى ، آن‌چنان‌كه بتوان بدون هيچ‌گونه رابطه و حائلى به حق و حقيقت و اصل شد .
سير اين رگهء طلائى تفكر والاى ايرانى در تأليف مورد بحث در بالا تا پايان قرن نهم هجرى مورد بحث و تحقيق قرار گرفته است و فعاليتهاى فكرى ايرانيان از دو جنبهء منفى : ( دست شستن از امور دنيوى و زهد و فنا ) و مثبت و فعالانه : يعنى ( آگاهى و انعكاس دادن نارضائى عمومى مردم از حرص و ثروت و زندگى كاهلانه و پرتجمل و مشحون از ظلم و گناه بزرگان فئودال و اميران و فرمانروايان ) در مقابله با فكر زمخت قوم غالب تازى همراه با انديشهء گسترده و آزادمنشانه آريائى بيان گرديد .
در اين دوره ( يعنى دوره استيلاى مغولان بر ايران ) لبهء تيز اين مبارزه فكرى و سياسى متوجه قوم غالب ديگر يعنى چنگيزيان و سپس تيموريان و ديگر گروههاى باقىمانده از دوران قبل يعنى فرمانروايان و حكام منفعت‌طلب و متعصب محلى ايران است .
در فاصلهء قرنهاى پنجم تا نهم هجرى نفوذ تصوف بيش‌ازپيش