زينة القرآن ( آموزش تجويد قرآن ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٢

موضعهاى حروف

صوتى ، چاك ناى ( حفرهء حلق ) ، حفرهء دهان ، زبان ، فكها ، لبها ، لهات ( ملاز ) يا زبان كوچك ، كام ( سخت كام و نرم كام ) ، دندانها ، لثه‌ها ، حفرهء بينى ( خيشوم ) « 1 » .

مواضع و مخارج حروف

مواضع و مخارج حروف

مخارج جمع مخرج ( محل خروج ) و اصطلاحا به معناى محل ايجاد و توليد حرف مىباشد . براى توليد حرف ، ابتدا هواى خارج شده از ريه ، پس از عبور از لولهء ناى وارد حنجره شده باعث انقباض و انبساط عضلات آن مىگردد و تارهاى صوتى را به ارتعاش درآورده ، توليد صدا مىكند و سپس با عبور هوا و امواج صوتى از اندامهاى مختلف ، حروف و كلمات تشكيل و تكميل گرديده و به صورت صدا و آهنگ منظوم شنيده مىشود .

حروف عربى بنا بر قول مشهور 28 حرف هستند كه از پنج موضع عمده خارج مىشوند . اين موضعها عبارت‌اند از : حلق ، دهان ، جوف ، لبها ، خيشوم . در هريك از اين موضعها ، چند مخرج قرار دارد كه تعداد آنها طبق نظر علّامهء ابن الجزرى هفده مخرج است :

مخارج الحروف سبعة عشر على الّذى يختاره من اختبر « 2 »

مخرج اول ( ء ، ه )

مخرج دوم ( ع ، ح )

مخرج سوم ( غ ، خ )

موضعهاى حروف

موضعهاى حروف

1 - حلق ( حروف حلقى )

2 - دهان : شامل مخرج و 18 حرف مربوط به آن مىباشد كه توضيح آن به زودى مىآيد .

3 - جوف : داراى يك مخرج و محل توليد حروف مدى ( ا - او - اى ) است .

4 - لب‌ها : شامل دو مخرج و چهار حرف ( ف ) ( م ، ب ، و ) مىباشد .

5 - خيشوم : دربرگيرنده مخرج دو حرف ( ن - م ) است .

( 1 ) - اقتباس از كتاب درآمدى بر آواشناسى زبان عربى ، بهمن زندى ، ص 7 ، 51 . ( 2 ) - مجموعة فى القراءات ، ص 233 .